Spasticity ทำให้เดินไม่ได้? Shockwave + Botox + Stretching ช่วยลดเกร็ง ให้กลับมาเดินได้อีก
Spasticity คือภาวะกล้ามเนื้อเกร็งผิดปกติ (velocity-dependent hypertonia) พบได้ 20-40% ในผู้ป่วย stroke และเป็น ตัวขัดขวางการเดินอันดับหนึ่ง — เพราะทำให้ขาข้างอ่อนแรงเหยียดตรงตลอด งอเข่าไม่ได้ ยกเท้าไม่ขึ้น
ประเมิน Spasticity
ใช้ Modified Ashworth Scale (MAS) ระดับ 0-4:
- MAS 0-1: ปกติ / น้อยมาก — ไม่ต้องรักษาเชิงรุก
- MAS 2: ปานกลาง — Stretching + Shockwave
- MAS 3: มาก — Shockwave + Botox
- MAS 4: มากที่สุด (เหยียดไม่ออก) — Botox + Serial Casting + Baclofen
วิธีลดเกร็ง 4 แนวทาง
1. Shockwave (ESWT)
Extracorporeal Shockwave Therapy — ยิงคลื่นกระแทกที่กล้ามเนื้อเกร็ง ลด MAS ได้ 1-2 ระดับใน 4-6 sessions งานวิจัย meta-analysis (2020) ยืนยันประสิทธิภาพในการลด plantar flexor spasticity
2. Botulinum Toxin (Botox)
ฉีด botox เข้ากล้ามเนื้อเป้าหมาย เช่น gastrocnemius, soleus, tibialis posterior — ผลอยู่ได้ 3-4 เดือน ต้องทำร่วมกับ PT stretching ทันทีหลังฉีดเพื่อผลสูงสุด
3. PNF Stretching + Positioning
Prolonged stretching 30 นาที + positioning ในท่ายืด + resting splint กลางคืน ทำต่อเนื่องทุกวัน
4. TMS (Low-Frequency)
1 Hz rTMS ที่ contralesional motor cortex ช่วยลด spasticity ได้ผ่าน inter-hemispheric inhibition
Sanpiti Combo Protocol
สำหรับผู้ป่วย MAS 3-4: Botox + Shockwave 1 สัปดาห์หลังฉีด + PNF Stretching 2 ครั้ง/วัน + Serial Casting — ให้ผลลดเกร็งเฉลี่ย 1.5 ระดับใน 4 สัปดาห์ และเดินได้ดีขึ้นอย่างชัดเจน
บทความที่เกี่ยวข้อง
ปรึกษาการฟื้นฟูฟรี
ทีมแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟูและนักกายภาพบำบัดเฉพาะทาง Stroke