ทีมอรรถบำบัด แสนปิติ · อัปเดต เมษายน 2569 · อ่าน 9 นาที
เกิดจากความเสียหายในสมองส่วนภาษา (มักเป็นซีกซ้าย) มี 4 ชนิดหลัก:
| ชนิด | ตำแหน่งสมอง | อาการเด่น |
|---|---|---|
| Broca's (Expressive) | Frontal lobe ซ้าย | เข้าใจได้แต่พูดไม่ออก พูดเป็นคำสั้นๆ ขาดๆ |
| Wernicke's (Receptive) | Temporal lobe ซ้าย | พูดคล่องแต่ไม่มีความหมาย ไม่เข้าใจคำสั่ง |
| Global | เสียหายทั้ง 2 จุด | เข้าใจน้อย พูดได้น้อยมาก |
| Anomic | Temporo-parietal | นึกคำไม่ออก ใช้คำอ้อมๆ |
กล้ามเนื้อปาก ลิ้น ใบหน้า อ่อนแรง ทำให้พูดไม่ชัด เสียงเบา หรือพูดเร็ว/ช้าเกินไป — ผู้ป่วยเข้าใจภาษาได้ปกติ
สมองสั่งกล้ามเนื้อพูดผิด ลำดับเสียงผิด แม้กล้ามเนื้อปากจะแข็งแรง
ใช้ทำนองและจังหวะดนตรีช่วยกระตุ้นสมองซีกขวาทำงานแทนซีกซ้ายที่เสียหาย เหมาะกับ Broca's Aphasia ผู้ป่วยร้องคำได้ก่อนพูดได้
บังคับใช้คำพูดอย่างเข้มข้น (3-5 ชม./วัน) ห้ามใช้ท่าทาง/วาด — กระตุ้น Cortical Reorganization
ฝึกอธิบายคุณสมบัติของคำ (สี รูปร่าง ใช้งาน) ช่วย Anomic Aphasia ที่นึกคำไม่ออก
ฝึกบทสนทนาที่ใช้ในชีวิตจริง เช่น สั่งอาหาร ทักทาย โทรศัพท์ — เน้น Functional Communication
ฝึกความแข็งแรงของลิ้น ริมฝีปาก ขากรรไกร เปล่งเสียง /a/ /i/ /u/ ออกแรง
| เดือน | เป้าหมาย |
|---|---|
| 1 | ประเมิน, ฝึก oromotor, เริ่มออกเสียงพื้นฐาน |
| 2 | ฝึกคำเดี่ยว, MIT, นึกคำ |
| 3 | ฝึกประโยคสั้น, Script Training |
| 4-6 | การสนทนาในชีวิตจริง, Functional Communication |
Q: Aphasia กับ Dysarthria ต่างกันอย่างไร?
A: Aphasia คือผิดปกติด้านการใช้ภาษา (เข้าใจ/พูด/อ่าน/เขียน) ส่วน Dysarthria คือกล้ามเนื้อพูดอ่อนแรง ผู้ป่วย Dysarthria เข้าใจภาษาปกติ
Q: ผู้ป่วยพูดไม่ได้หลัง stroke จะหายไหม?
A: ขึ้นอยู่กับชนิดและความรุนแรง ผู้ป่วยที่เข้าโปรแกรมอรรถบำบัดเข้มข้นใน Golden Period มีโอกาสฟื้นการสื่อสารได้ดี
Q: ฝึกพูดต้องทำกี่ครั้ง?
A: ขั้นต่ำ 5 ชม./สัปดาห์ในระยะ Subacute การทำมากกว่านี้ให้ผลดีกว่า โดยเฉพาะแบบ CIAT ที่ฝึก 3-5 ชม./วัน
Q: ใช้แอป/AI ฝึกพูดได้ไหม?
A: เป็นเครื่องมือเสริมที่ดี แต่ไม่ทดแทนนักอรรถบำบัดที่ประเมินและปรับโปรแกรมตามอาการได้
📞 096-889-5395 | LINE: @sanpiti