เคสแบบคุณยังมีโอกาสกลับมาเดินได้ไหม?

ประเมินโอกาสฟื้นตัวของผู้ป่วย Stroke
โดยทีมแพทย์และผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง

✓ ดูแลมาแล้ว 5,000+ เคส ✓ โปรแกรมเข้มข้น 2–3 ครั้ง/วัน ✓ ทีมแพทย์เฉพาะทาง
ผู้ป่วย Stroke กำลังฝึกเดินกับนักกายภาพบำบัด — ศูนย์ฟื้นฟูแสนปิติ
🏥 Hospital-Based Rehabilitation · ทีมแพทย์ PM&R
แผนกกายภาพบำบัดระดับโรงพยาบาล แสนปิติ รังสิต ปทุมธานี

รังสิต · คลองหลวง · ธัญบุรี ปทุมธานี

แผนกกายภาพบำบัด รังสิต ปทุมธานี

อยู่ในโรงพยาบาล จึงเบิกประกันได้ · ตรวจโดยแพทย์เวชศาสตร์ฟื้นฟู · ใกล้ ม.กรุงเทพ และ ม.ธรรมศาสตร์ รังสิต

กายภาพบำบัด
Motor Learning

Motor Relearning Programme คืออะไร?
ฝึกสมองเรียนรู้การเคลื่อนไหวใหม่
หลังสโตรค

ทำความรู้จัก MRP แนวทาง Task-Specific Training จาก University of Sydney ที่เชื่อว่า "ฝึกทำจริง = สมองเรียนรู้จริง" — ใช้ร่วมกับ Bobath, PNF และ TMS ที่แสนปิติ

ทีมกายภาพบำบัด แสนปิติ 10 เมษายน 2569 อ่าน 7 นาที

คำตอบสั้น: Motor Relearning Programme คืออะไร?

Motor Relearning Programme (MRP) เป็นแนวทางกายภาพบำบัดที่พัฒนาโดย Janet Carr และ Roberta Shepherd จาก University of Sydney ใช้หลักการ Motor Learning Theory เน้นให้ผู้ป่วยฝึก กิจกรรมจริงที่ต้องทำในชีวิตประจำวัน (Task-Specific Training) ซ้ำๆ อย่างมีเป้าหมาย แทนการฝึกกล้ามเนื้อแยกส่วน เชื่อว่า สมองจะ Rewire ตัวเอง (Neuroplasticity) ได้ดีที่สุดเมื่อฝึกสิ่งที่มีความหมายจริง

Motor Relearning Programme คืออะไร? — ประวัติและปรัชญา

Motor Relearning Programme (MRP) ถือกำเนิดในช่วงทศวรรษ 1980 โดย Janet Carr และ Roberta Shepherdนักกายภาพบำบัดจาก University of Sydney ประเทศออสเตรเลีย พวกเขาตั้งคำถามว่า:

"ทำไมเราถึงให้ผู้ป่วยสโตรคฝึก Exercise ที่ไม่เกี่ยวกับชีวิตจริง? ทำไมไม่ฝึก 'สิ่งที่ต้องทำจริงๆ' ตั้งแต่แรก?"

MRP ตั้งอยู่บนหลักการ Motor Learning Theory ที่ว่า: การเรียนรู้ทักษะการเคลื่อนไหว (Motor Skill) เป็นกระบวนการทางปัญญา (Cognitive Process) ไม่ใช่แค่การฝึกกล้ามเนื้อ — สมองต้อง "เข้าใจงาน" (Task Understanding) แล้ว "ฝึกซ้ำ" (Practice) จนเกิดการเรียนรู้ถาวร

หลักการสำคัญ 4 ประการของ MRP

1. Task Analysis

วิเคราะห์กิจกรรมที่ผู้ป่วยทำไม่ได้ → แยกเป็น Component ย่อย → ฝึกทีละ Component

2. Practice & Repetition

ฝึกทำซ้ำอย่างมีเป้าหมาย (Goal-Directed Practice) ไม่ใช่ทำซ้ำแบบ Mindless

3. Feedback & Transfer

ให้ Feedback ทันที → ผู้ป่วยปรับแก้ไข → Transfer ไปใช้ในสถานการณ์จริง

4. Environmental Context

ฝึกในสภาพแวดล้อมที่ใกล้เคียงจริง เช่น ฝึกรับประทานอาหารที่โต๊ะ ไม่ใช่บนเตียง

Systematic Review (PMID: 17462163) ยืนยันว่า Task-Specific Training ช่วยปรับปรุง Upper Limb Function, Gait และ ADL ในผู้ป่วยสโตรคอย่างมีนัยสำคัญ

7 หมวดการฝึกตาม MRP ที่แสนปิติใช้

1

Upper Limb Function

ฝึกการเอื้อม หยิบ จับ ปล่อยวัตถุ — เช่น หยิบแก้วน้ำ, ตักข้าว, หวีผม

📌 ตัวอย่าง: ฝึกหยิบแก้วน้ำจากโต๊ะแล้วยกดื่ม
2

Orofacial Function

ฝึกการเคี้ยว กลืน พูด — สำคัญสำหรับผู้ป่วยสโตรคที่มีปัญหา Dysphagia

📌 ตัวอย่าง: ฝึกกลืนน้ำทีละน้อย, ออกเสียงชัด
3

Sitting Balance

ฝึกนั่งทรงตัว — เอื้อมของด้านข้าง, หันตัว, ลุกจากเก้าอี้

📌 ตัวอย่าง: นั่งเอื้อมหยิบของด้านข้างโดยไม่ล้ม
4

Sit-to-Stand

ฝึกลุกจากนั่งไปยืน — จุดเปลี่ยนสำคัญสู่การเดินได้

📌 ตัวอย่าง: ลุกจากเก้าอี้ความสูงปกติโดยไม่ต้องจับราวจับ
5

Standing Balance

ฝึกยืนทรงตัว — ถ่ายน้ำหนัก, เอื้อมของ, ก้าวเท้า

📌 ตัวอย่าง: ยืนแล้วเอื้อมหยิบของจากชั้นสูง
6

Walking

ฝึกเดิน — ก้าวเท้า, Swing Phase, Heel Strike, Balance ขณะเดิน

📌 ตัวอย่าง: เดินบนพื้นราบ → บันได → พื้นไม่เรียบ
7

Hand Function

ฝึกมือละเอียด — จับปากกา, กดปุ่ม, ติดกระดุม, พิมพ์โทรศัพท์

📌 ตัวอย่าง: ติดกระดุมเสื้อ, เขียนชื่อ

MRP vs Bobath vs PNF: เปรียบเทียบ 3 เทคนิคที่แสนปิติใช้

ด้านMRPBobathPNF
ปรัชญาฝึกทำจริง = สมองเรียนรู้จริงจัดการ Tone → Normal PatternDiagonal Pattern + Resistance
บทบาท PTCoach / FacilitatorHands-On Guideให้ Resistance + Direct
บทบาทผู้ป่วยActive Learner (ทำเอง)Guided MovementActive against Resistance
เน้นTask PerformanceMovement QualityStrength + Coordination
เหมาะกับระยะSubacute → ChronicAcute → SubacuteSubacute → Chronic
Neuroplasticityสูงมาก (Task-Specific)ปานกลางสูง (Proprioception)
EvidenceSystematic Review +Cochrane ReviewRCT + SR

💡 แสนปิติ: ผสมผสาน 3 เทคนิค + TMS ตามระยะของผู้ป่วย

สัปดาห์ 1-2
Bobath เป็นหลัก
จัดการ Spasticity
สัปดาห์ 2-4
+ PNF เสริมแรง
+ MRP เริ่มฝึก Task
สัปดาห์ 4+
MRP เป็นหลัก
ฝึก ADL จริงทุกวัน

MRP ที่แสนปิติ: กระบวนการ 5 ขั้นตอน

1

Task Analysis — วิเคราะห์สิ่งที่ผู้ป่วยทำไม่ได้

ประเมินว่าผู้ป่วยทำอะไรไม่ได้ เช่น รับประทานอาหารเอง, เดิน, อาบน้ำ แล้วแยก Task เป็น Component ย่อย ว่าติดตรงไหน — กล้ามเนื้ออ่อนแรง? ทรงตัวไม่ดี? Coordination ไม่ดี?

2

Missing Component Training

ฝึก Component ที่ขาดก่อน — ถ้าผู้ป่วยตักข้าวไม่ได้เพราะหยิบจับไม่ได้ → ฝึก Grasp-Release ก่อน ถ้าเดินไม่ได้เพราะทรงตัวไม่ดี → ฝึก Standing Balance ก่อน

3

Whole Task Practice — ฝึกทำทั้ง Task

เมื่อ Component พร้อม → ฝึกทำ Task ทั้งหมด เช่น ตักข้าวทั้งมื้อ, เดินจากเตียงไปห้องน้ำ, อาบน้ำเอง โดย PT คอยให้ Feedback ทันที

4

Transfer & Generalization

ย้ายจากห้องฝึกไปทำในสถานการณ์จริง — ห้องน้ำจริง, ห้องอาหาร, ทางเดินต่างระดับ เพื่อให้สมอง Transfer สิ่งที่เรียนรู้ไปใช้ได้จริง

5

Outcome Measurement

วัดผลด้วย Barthel Index ทุกสัปดาห์ + Functional Independence Measure (FIM) เปรียบเทียบก่อน-หลัง ให้ครอบครัวเห็นความก้าวหน้าชัดเจน

MRP + TMS: ทำไมแสนปิติใช้ร่วมกัน?

งานวิจัย (PMID: 22258911) ระบุว่า Motor Learning ทำงานได้ดีที่สุดเมื่อสมองอยู่ใน "สถานะพร้อมเรียนรู้" (Primed State) — TMS ทำหน้าที่ "เตรียมสมอง" ก่อนฝึก MRP

ขั้นที่ 1: TMS
เตรียมสมอง

กระตุ้น Motor Cortex ให้พร้อมสร้าง Connection ใหม่ (Neuroplasticity)

ขั้นที่ 2: MRP
ฝึก Task จริง

ผู้ป่วยฝึกทำกิจกรรมจริงซ้ำๆ → สมองสร้าง Neural Pathway ใหม่

ขั้นที่ 3: PMS
เสริมกล้ามเนื้อ

กระตุ้นเส้นประสาทส่วนปลาย → เพิ่มกำลังกล้ามเนื้อที่ใช้ใน Task

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ MRP

บทความที่เกี่ยวข้อง

สนใจฟื้นฟูด้วย Motor Relearning Programme ที่แสนปิติ?

ปรึกษาทีมกายภาพบำบัดเฉพาะทาง ฟรี — โทรหาเราได้เลย

โทร 096-889-5395