Stroke ในผู้หญิง: อาการต่างกัน ทำไมถึงอันตรายกว่า?

รู้หรือไม่ว่าอาการ Stroke ในผู้หญิงอาจแตกต่างจากผู้ชาย? นี่คือเหตุผลว่าทำไมผู้หญิงถึงเสี่ยงต่อผลลัพธ์ที่แย่กว่า และทำไมการฟื้นฟูที่ ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง จึงสำคัญ

ทุกๆ 40 วินาที มีคนอเมริกัน 1 คนเป็น Stroke

และทุกๆ 4 นาที มีคนเสียชีวิตจาก Stroke

ตัวเลขเหล่านี้เป็นเรื่องน่าตกใจ แต่ที่น่าตกใจยิ่งกว่าคือ Stroke คร่าชีวิตผู้หญิงมากกว่าผู้ชายทุกปี

ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น? ผู้หญิงและผู้ชายต่างกันอย่างไรในบริบทของโรคหลอดเลือดสมอง?

ความเข้าใจผิดที่ทำให้ผู้หญิงเสียเปรียบ

เรามักจะคุ้นเคยกับอาการ Stroke แบบคลาสสิก เช่น หน้าเบี้ยว แขนข้างหนึ่งอ่อนแรง พูดลำบาก หรือที่เราเรียกว่า 'FAST'

แต่ผู้หญิงจำนวนมากกลับไม่แสดงอาการเหล่านี้ หรือแสดงพร้อมกับอาการอื่นๆ ที่ไม่จำเพาะเจาะจง

นี่คือสิ่งที่ทำให้ผู้หญิงมาถึงโรงพยาบาลช้ากว่า และโอกาสในการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือด (tPA) ก็ลดลง

ผลเสียจาก Stroke ในผู้หญิงมักจะรุนแรงกว่าและมีอัตราการฟื้นตัวที่แย่กว่าผู้ชาย

อาการ Stroke 'ที่ไม่ใช่ FAST' ในผู้หญิง

งานวิจัยของ Bushnell et al. (2014) ที่ตีพิมพ์ใน Stroke วารสารของ American Heart Association (AHA) ชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างสำคัญนี้

พวกเขาระบุว่าผู้หญิงอาจมีอาการ Stroke ที่ไม่เป็นไปตามแบบแผน 'FAST' ได้บ่อยกว่า

อาการเหล่านี้ได้แก่ อาการปวดศีรษะแบบไม่เคยเป็นมาก่อน, อาการวิงเวียนศีรษะ, อ่อนเพลียผิดปกติ, สับสน, หมดสติ, หรือแม้แต่สะอึกบ่อยๆ

อาการเหล่านี้มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นโรคอื่น เช่น ไมเกรน, ตื่นตระหนก, หรือแค่อ่อนเพลียจากการทำงาน

ผู้ป่วยจึงมักจะรอคอย ดูอาการ หรือไปพบแพทย์ที่ไม่เชี่ยวชาญด้านระบบประสาทก่อน

นาทีทองที่สูญหายไป

การวินิจฉัยล่าช้าส่งผลโดยตรงต่อผลลัพธ์การรักษา

ยาละลายลิ่มเลือด tPA มีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อให้ภายใน 4.5 ชั่วโมงแรกหลังจากเกิดอาการ

เมื่ออาการไม่ชัดเจน ผู้หญิงจึงมักพลาดโอกาสสำคัญนี้

Reeves et al. (2008) ได้ศึกษาและพบว่าผู้หญิงมีแนวโน้มที่จะรายงานอาการที่ไม่ใช่แบบคลาสสิกมากกว่าผู้ชายอย่างมีนัยสำคัญ

และอาการเหล่านี้เองที่เป็นสาเหตุให้ผู้หญิงมาถึงห้องฉุกเฉินช้ากว่า

ปัจจัยเสี่ยงทางเพศที่แตกต่างกัน

นอกจากอาการที่ต่างกันแล้ว ผู้หญิงยังมีปัจจัยเสี่ยง Stroke ที่เฉพาะเจาะจงกับเพศมากกว่าผู้ชาย

เช่น การตั้งครรภ์, การใช้ยาคุมกำเนิด, โรคครรภ์เป็นพิษ (pre-eclampsia), และวัยหมดประจำเดือน

ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Atrial Fibrillation) ก็พบในผู้หญิงสูงอายุมากกว่า และเป็นสาเหตุสำคัญของ Stroke

ข้อมูลจาก AHA/ASA ชี้ว่าผู้หญิงมักจะมีอายุยืนกว่า ทำให้มีโอกาสเป็น Stroke ในช่วงชีวิตที่สูงกว่าผู้ชาย

อายุเป็นปัจจัยเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุดของ Stroke และผู้หญิงมีอายุเฉลี่ยยืนยาวกว่าผู้ชาย

ความสำคัญของการฟื้นฟูหลัง Stroke

เมื่อ Stroke เกิดขึ้น การฟื้นฟูอย่างเข้มข้นและเหมาะสมคือหัวใจสำคัญ

โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ป่วยผู้หญิงที่อาจมีอาการรุนแรงกว่าหรือมีภาวะทุพพลภาพมากกว่า

ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง ที่มีกายภาพบำบัดแบบ 1:1 กับนักกายภาพบำบัด คือสิ่งที่จำเป็น

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เราเห็นความสำคัญของกายภาพบำบัดเข้มข้น ด้วยโปรแกรม 2-3 เซสชันต่อวัน

นักกายภาพบำบัดของเราทุกคน ซึ่งรวมถึง กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) ผู้ก่อตั้งจาก ม.มหิดล

จะทำงานอย่างใกล้ชิดกับผู้ป่วย พร้อมผู้ช่วยกายภาพบำบัด เพื่อให้การฟื้นฟูเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

ด้วยศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง 9 สาขาในกรุงเทพฯ และอัตราฟื้นฟูสำเร็จสูงถึง 87%

เราดูแลผู้ป่วย Stroke แล้วกว่า 1,000 ครอบครัว ด้วยค่าบริการเริ่มต้น 30,000 บาทต่อเดือน

Insight: ต้องรู้ทันอาการและพฤติกรรม

เรื่องของ Stroke ไม่ใช่เรื่องไกลตัว และอาการในผู้หญิงก็ไม่ควรมองข้าม

การตระหนักรู้ว่าอาการ Stroke ในผู้หญิงอาจแตกต่างออกไป ถือเป็นก้าวแรกที่สำคัญ

หากพบอาการผิดปกติใดๆ แม้จะไม่ใช่ 'FAST' แต่ทำให้รู้สึกกังวลอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน

อย่าลังเลที่จะรีบไปโรงพยาบาลและแจ้งเรื่องภาวะ Stroke ให้แพทย์ทราบ เพื่อให้ได้รับการวินิจฉัยและรักษาที่รวดเร็วที่สุด