Stroke ในผู้หญิง: อาการต่างกัน ทำไมถึงมา ER ช้า?

รู้หรือไม่? Stroke ในผู้หญิงมีอาการที่แตกต่างจากผู้ชาย ซึ่งอาจนำไปสู่การรักษาที่ล่าช้า การทำความเข้าใจความต่างนี้จึงสำคัญต่อการฟื้นฟูที่ ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุกๆ 4 นาที มีคนไทย 1 คนต้องเผชิญหน้ากับโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke

แต่รู้หรือไม่ว่า โรคนี้ไม่ได้ส่งผลกระทบต่อเพศชายและเพศหญิงในแบบเดียวกัน

มีเหตุผลมากมายที่ทำให้ผู้หญิงมีแนวโน้มที่จะเสียชีวิตและมีความพิการจาก Stroke มากกว่าผู้ชาย

Stroke เพศหญิง: ความซับซ้อนที่ซ่อนอยู่

งานวิจัยพบว่า อาการ Stroke ในผู้หญิงมักจะ 'ซับซ้อน' และ 'ไม่ชัดเจน' มากกว่าในผู้ชาย

นี่คือสาเหตุสำคัญที่ทำให้การวินิจฉัยและการรักษาล่าช้า

ซึ่งเวลาคือสมอง Semmelroth (2010) กล่าวไว้ว่า “Time is brain.” ทุกนาทีที่ล่าช้า หมายถึงเซลล์สมองที่ตายเพิ่มมากขึ้น

อาการ Stroke แบบไหนที่ผู้หญิงมักเจอ?

American Heart Association (AHA) และ American Stroke Association (ASA) ได้ระบุอาการ Stroke ทั่วไปที่เรารู้จักกันดีคือ FAST (Face drooping, Arm weakness, Speech difficulty, Time to call 911)

แต่ในผู้หญิง อาการเหล่านี้อาจไม่ได้ปรากฏเด่นชัดเสมอไป

งานวิจัยของ Bushnell และคณะ (2014) ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Stroke ย้ำว่า ผู้หญิงมักมี 'Non-traditional' หรือ 'Attypical' Symptoms มากกว่า

อาการผิดปกติทางจิต (Altered mental status) และความรู้สึกตัวลดลง (Decreased level of consciousness) พบได้บ่อยในผู้หญิงที่เป็น Stroke มากกว่าผู้ชาย

นอกจากนี้ Reeves และคณะ (2008) ยังพบว่า อาการที่ผู้หญิงรายงานบ่อย ๆ ได้แก่ อาการวิงเวียนศีรษะ (Dizziness), อ่อนเพลีย (Weakness), และอาการปวดหัว (Headache)

อาการเหล่านี้มักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นภาวะอื่น เช่น ไมเกรน หรือความเครียด

ทำไมถึงมาโรงพยาบาลช้ากว่า?

เมื่ออาการไม่ชัดเจน ผู้ป่วยและคนรอบข้างก็มักจะประเมินสถานการณ์ผิดพลาด

งานวิจัยของ Bushnell et al. (2014) ชี้ให้เห็นว่า ผู้หญิงมีแนวโน้มที่จะโทรเรียกบริการฉุกเฉิน (EMS) ช้ากว่าผู้ชาย

บางรายอาจรอจนอาการหนักขึ้น หรือคิดว่าเป็นเพียงอาการเล็กน้อยที่หายได้เอง

ความเข้าใจผิดนี้ นำไปสู่การเข้าถึงการรักษาที่ล่าช้า โดยเฉพาะการให้ยาละลายลิ่มเลือด (tPA) ซึ่งมีช่วงเวลาที่จำกัดหลังเกิดอาการ

ปัจจัยเสี่ยงผู้หญิงที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษ

นอกจากอาการที่ต่างกันแล้ว ปัจจัยเสี่ยงบางอย่างก็มีผลกระทบต่อผู้หญิงมากกว่า

เช่น การตั้งครรภ์และภาวะแทรกซ้อนจากการตั้งครรภ์, การใช้ยาคุมกำเนิด, ไมเกรนร่วมกับมีออร่า และฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลงในช่วงวัยหมดประจำเดือน

องค์กรอนามัยโลก (WHO) ได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการให้ความรู้เรื่องปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้แก่ผู้หญิง

การฟื้นฟูที่ตอบโจทย์: เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่ม?

ไม่ว่าอาการจะแตกต่างกันแค่ไหน สิ่งสำคัญที่สุดคือการได้รับการรักษาที่ทันท่วงทีและการฟื้นฟูที่มีประสิทธิภาพ

การฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ควรเริ่มให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้หลังอาการคงที่

การฟื้นฟูที่เข้มข้นจะช่วยให้สมองสร้างเครือข่ายใหม่และฟื้นฟูความสามารถที่เสียไปกลับคืนมา

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เราเชื่อมั่นในโปรแกรมกายภาพบำบัดที่เข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน

พร้อมนักกายภาพบำบัด 1:1 และผู้ช่วยดูแลอย่างใกล้ชิด

เรามีถึง 9 สาขาในกรุงเทพฯ ดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 1,000 ครอบครัว ด้วยอัตราฟื้นฟูสำเร็จ 87%

ตั้งแต่การดูแลในราคาเริ่มต้น 30,000 บาทต่อเดือน ที่นี่เน้นการฟื้นฟูแบบองค์รวม ซึ่ง กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) ผู้ก่อตั้งจาก ม. มหิดล ได้ให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

บทสรุป: ความเข้าใจคือจุดเริ่มต้นของการรอดชีวิต

การเข้าใจความแตกต่างของอาการ Stroke ระหว่างเพศชายและเพศหญิง ถือเป็นก้าวสำคัญ

ทั้งสำหรับผู้ป่วยเอง คนในครอบครัว และแม้แต่บุคลากรทางการแพทย์

หากคุณหรือคนใกล้ชิดพบอาการ Stroke ไม่ว่าจะเป็นแบบใด ก็ไม่ควรรอช้า

เพราะการเข้าถึงการวินิจฉัยและการรักษาอย่างรวดเร็ว คือกุญแจสำคัญที่ลดความรุนแรงและความพิการของโรคนี้

และนำไปสู่ผลลัพธ์การฟื้นฟูที่ดีขึ้นที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง