Shockwave Therapy: ทางเลือกใหม่ลดกล้ามเนื้อเกร็งหลัง Stroke?

Shockwave Therapy หรือ ESWT ทางเลือกลดภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็ง (Spasticity) ในผู้ป่วย Stroke ที่กำลังได้รับความสนใจจากศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุก 30 วินาที มีผู้เสียชีวิตจาก Stroke ทั่วโลก

ตัวเลขนี้สะท้อนให้เห็นถึงความรุนแรงของโรคหลอดเลือดสมอง และแม้จะรอดชีวิตมาได้ ผู้ป่วยจำนวนมากก็ต้องเผชิญกับภาวะแทรกซ้อนหนึ่งที่ทรมานไม่แพ้กัน นั่นคือ 'กล้ามเนื้อหดเกร็ง' หรือ Spasticity

เมื่อกล้ามเนื้อแกร่งดุจหินผา: ภาวะ Spasticity

Spasticity คือภาวะที่กล้ามเนื้อมีโทนเพิ่มขึ้นผิดปกติ ทำให้เกิดการหดเกร็ง บิดเอียง และควบคุมได้ยาก

จากข้อมูลของ American Stroke Association (ASA) ภาวะนี้สามารถส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย Stroke ได้อย่างมาก ทำให้การเคลื่อนไหวติดขัด ปวดทรมาน และกระทบต่อการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน

ในอดีต การรักษาภาวะ Spasticity ที่นิยมคือการทำกายภาพบำบัด การใช้ยา หรือการฉีดโบทูลินัมท็อกซิน (Botox)

แต่ล่าสุด เทคโนโลยีใหม่ที่ชื่อว่า Extracorporeal Shockwave Therapy (ESWT) หรือ Shockwave Therapy กำลังเข้ามาเป็นอีกทางเลือกที่น่าสนใจใน ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

Shockwave Therapy ทำงานอย่างไร?

ESWT เป็นการใช้คลื่นเสียงความถี่สูง เข้าไปกระตุ้นเนื้อเยื่อที่ต้องการรักษา

คลื่นเสียงเหล่านี้จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางชีวภาพในระดับเซลล์ ช่วยลดการอักเสบ เพิ่มการไหลเวียนโลหิต และคลายกล้ามเนื้อที่หดเกร็ง

ความน่าสนใจคือ ESWT เป็นการรักษาแบบไม่รุกล้ำร่างกาย (non-invasive) ซึ่งแตกต่างจากการฉีด Botox ที่ต้องใช้เข็ม

งานวิจัยชี้: ESWT ลดอาการเกร็งได้จริง

ผลการศึกษาหลายชิ้นเริ่มสนับสนุนประสิทธิภาพของ ESWT ในการรักษาภาวะ Spasticity

งานวิจัยของ Li et al. (2020) ที่ตีพิมพ์ใน Clinical Rehabilitation ได้ทำการทบทวนงานวิจัยหลายชิ้นเกี่ยวกับการใช้ ESWT ในผู้ป่วย Stroke ที่มีภาวะ Spasticity

ผลการทบทวนพบว่า ESWT สามารถช่วยลดความรุนแรงของภาวะ Spasticity ได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในบริเวณข้อเท้าและข้อมือ และมีผลลัพธ์ที่ดีขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับการทำกายภาพบำบัดทั่วไป

อีกหนึ่งงานวิจัยที่น่าสนใจคือของ Dymarek et al. (2016) ตีพิมพ์ใน BioMed Research International

งานชิ้นนี้ได้ศึกษาผลของการใช้ ESWT ร่วมกับกายภาพบำบัดเทียบกับการใช้กายภาพบำบัดเพียงอย่างเดียวในผู้ป่วย Stroke

พวกเขาพบว่ากลุ่มที่ได้รับ ESWT ร่วมด้วยมีคะแนน Spasticity ที่ลดลง และมีการเคลื่อนไหวของข้อต่อที่ดีขึ้นอย่างชัดเจนเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม

ESWT เทียบกับ Botox: ใครเหนือกว่า?

ทั้ง ESWT และ Botox เป็นการรักษาที่มีเป้าหมายเดียวกันคือลดภาวะ Spasticity แต่มีกลไกและข้อดีข้อเสียต่างกัน

Botox ทำงานโดยการยับยั้งการหลั่งสารสื่อประสาทที่ส่งไปยังกล้ามเนื้อ ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวชั่วคราว การฉีดต้องทำซ้ำทุก 3-6 เดือน

ส่วน ESWT เป็นการกระตุ้นกล้ามเนื้อโดยตรง ช่วยลดความตึงตัวผ่านการปรับปรุงการไหลเวียนและกระบวนการซ่อมแซมของเนื้อเยื่อ

Dymarek et al. (2016) ชี้ให้เห็นว่า ESWT ให้ผลลัพธ์ที่ดีและยาวนานกว่าในบางกรณี และที่สำคัญคือเป็นวิธีการที่ไม่รุนแรง ไม่ต้องใช้เข็ม รวมถึงไม่มีผลข้างเคียงที่รุนแรง

อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้วิธีใดวิธีหนึ่งขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย และคำแนะนำของทีมแพทย์และ นักกายภาพบำบัด

อนาคตของ Shockwave Therapy ในศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ด้วยหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่เพิ่มขึ้น Shockwave Therapy จึงเป็นเทคโนโลยีที่มีศักยภาพสูงในการเข้ามาเสริมการฟื้นฟู ใน ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

การผสานเทคโนโลยีนี้เข้ากับการทำกายภาพบำบัดเข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน พร้อมนักกายภาพบำบัด (PT) แบบ 1:1 กับผู้ช่วย จะช่วยให้ผู้ป่วยมีโอกาสฟื้นตัวได้ดียิ่งขึ้น

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ ซึ่งมี 9 สาขาในกรุงเทพ และดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 5,000 ครอบครัว ด้วยประสบการณ์กว่า 10 ปี กำลังจับตาดูเทคโนโลยีเหล่านี้อย่างใกล้ชิด

โดย กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) ผู้ก่อตั้งจาก ม.มหิดล เน้นย้ำถึงแนวทางการฟื้นฟูที่ต้องอิงหลักฐานทางวิทยาศาสตร์และเป็นรายบุคคล

มากกว่าแค่คลายเกร็ง: Insight สู่การฟื้นตัว

การลด Spasticity ไม่ใช่แค่การบรรเทาอาการ แต่คือการเปิดโอกาสให้ร่างกายได้เคลื่อนไหวและเรียนรู้การใช้งานกล้ามเนื้อเหล่านั้นอีกครั้ง

คลื่น Shockwave อาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นในการปลดล็อกศักยภาพการฟื้นฟู ที่ซ่อนอยู่ในร่างกายของผู้ป่วยทุกคน

จากงานวิจัยและประสบการณ์ใน ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง เราเห็นได้ว่าการลงทุนในเทคโนโลยีที่ใช่และการฟื้นฟูที่เข้มข้น (ที่แสนปิติเริ่มต้นเพียง 30,000 บาท/เดือน) คือกุญแจสำคัญสู่คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นหลังเผชิญ Stroke