Shockwave Therapy: คลื่นอนาคตพิชิต 'กล้ามเนื้อหดเกร็ง' หลัง Stroke?

Shockwave Therapy กำลังเป็นความหวังใหม่ในการลดกล้ามเนื้อหดเกร็ง (Spasticity) หลัง Stroke ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง.

ลองนึกภาพว่าจู่ๆ แขนขาของคุณแข็งเกร็งจนขยับไม่ได้ เหมือนมีใครมาล็อกเอาไว้ ไม่ว่าคุณจะพยายามแค่ไหน ก็ไม่เป็นผล

นี่คือประสบการณ์ที่ผู้ป่วย Stroke หลายคนต้องเผชิญกับภาวะ Spasticity หรือภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็งผิดปกติ ซึ่งพบได้บ่อยมากหลังเกิดโรค

Spasticity: ปัญหาเรื้อรังที่บั่นทอนคุณภาพชีวิต

จากข้อมูลของสมาคมโรคหลอดเลือดสมองแห่งประเทศไทย (Thai Stroke Society) พบว่าภาวะ Spasticity สามารถเกิดขึ้นกับผู้ป่วย Stroke ได้ถึง 20-40% ซึ่งสร้างความทุกข์ทรมานและเป็นอุปสรรคต่อการฟื้นฟูอย่างมาก

กล้ามเนื้อที่เกร็งตัวตลอดเวลา ไม่เพียงทำให้ปวดรุนแรง แต่ยังจำกัดช่วงการเคลื่อนไหว ทำให้การทำกิจวัตรประจำวันเป็นไปอย่างยากลำบาก และขัดขวางกระบวนการกายภาพบำบัด

ที่ผ่านมา การรักษาหลักๆ มักจะเป็นยา การฉีดโบท็อกซ์ (Botulinum Toxin) หรือแม้แต่การผ่าตัด ซึ่งบางวิธีก็มีผลข้างเคียง หรือราคาสูง

Shockwave Therapy: คลื่นพลังงานสู่กล้ามเนื้อ

แต่ล่าสุด มีเทคโนโลยีหนึ่งที่กำลังถูกจับตามองอย่างมาก นั่นคือ Extracorporeal Shockwave Therapy (ESWT) หรือที่รู้จักกันในชื่อ Shockwave Therapy

มันคือการส่งคลื่นเสียงความถี่สูง เข้าไปกระตุ้นเนื้อเยื่อบริเวณที่ต้องการ ซึ่งเดิมทีถูกนำมาใช้ในการรักษากลุ่มอาการปวดข้อต่อและกระดูก

แต่ในปัจจุบัน นักวิจัยเริ่มพบว่า ESWT มีศักยภาพในการลดภาวะ Spasticity ในผู้ป่วย Stroke ด้วย

งานวิจัยยืนยัน: ESWT ลดเกร็งได้จริง

งานวิจัยชิ้นสำคัญโดย Dymarek et al. ที่ตีพิมพ์ในวารสาร BioMed Research International ปี 2016 ได้รวบรวมผลการศึกษาจากหลายแหล่ง และพบว่า Shockwave Therapy สามารถลดความรุนแรงของ Spasticity ในผู้ป่วย Stroke ได้อย่างมีนัยสำคัญ

กลไกที่เชื่อกันคือ คลื่น Shockwave จะไปกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตในกล้ามเนื้อ ลดการอักเสบ และปรับสมดุลของสารสื่อประสาทบางชนิด ซึ่งช่วยให้กล้ามเนื้อผ่อนคลายลง

“ESWT มีประสิทธิภาพในการลดกล้ามเนื้อหดเกร็ง และเพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวในผู้ป่วย Stroke โดยเฉพาะที่ข้อเท้าและข้อมือ” - Dymarek et al. (2016) BioMed Research International.

นอกจากนี้ งานวิจัยของ Li et al. (2020) ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Clinical Rehabilitation ก็เน้นย้ำถึงประสิทธิภาพของ ESWT ในการลด Spasticity บริเวณข้อเท้า และยังสรุปว่าเป็นการรักษาที่ปลอดภัยและไม่ก่อให้เกิดผลข้างเคียงร้ายแรง

ผลลัพธ์ที่ได้จากการใช้ Shockwave Therapy สามารถคงอยู่ได้นานหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน ซึ่งเป็นข้อดีที่สำคัญในการวางแผนการฟื้นฟูระยะยาว

Shockwave Therapy VS Botox: ทางเลือกที่ดีกว่า?

หลายคนอาจคุ้นเคยกับการฉีดโบท็อกซ์เพื่อลด Spasticity ซึ่งเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพ แต่ก็มีข้อจำกัดบางประการ

การฉีดโบท็อกซ์ต้องทำซ้ำทุกๆ 3-6 เดือน และมีราคาค่อนข้างสูง

ในทางกลับกัน Shockwave Therapy เป็นการรักษาที่ไม่ใช่การรุกราน (non-invasive) ไม่ต้องฉีดยา ไม่ต้องพักฟื้น และผลข้างเคียงน้อยมาก

นอกจากนี้ ราคาของการรักษาด้วย Shockwave Therapy ยังมีแนวโน้มที่จะเข้าถึงได้ง่ายกว่าในระยะยาวเมื่อเทียบกับการฉีดโบท็อกซ์อย่างต่อเนื่อง

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เราได้เห็นประโยชน์ของการใช้ Shockwave Therapy ในการเสริมกระบวนการกายภาพบำบัดของเรา

เราเชื่อว่าการนำเทคโนโลยีที่ได้รับการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์มาใช้ร่วมกับการทำกายภาพบำบัดเข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน โดยนักกายภาพบำบัด 1:1 กับผู้ช่วย จะช่วยให้ผู้ป่วยมีโอกาสฟื้นตัวได้ดียิ่งขึ้น

อนาคตของการฟื้นฟู Spasticity

Shockwave Therapy ไม่ใช่การรักษาที่ใช้แทนกายภาพบำบัด แต่เป็นการเสริมสร้างผลลัพธ์ให้ดียิ่งขึ้น คือ 'ตัวช่วย' ที่ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัว เปิดโอกาสให้การฝึกกายภาพบำบัดมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ยกตัวอย่างเช่น ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ ซึ่งมี 9 สาขาในกรุงเทพฯ และดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 5,000 ครอบครัว ด้วยประสบการณ์กว่า 10 ปี เราเห็นคุณค่าของการบูรณาการเทคโนโลยีเช่น Shockwave Therapy เข้ากับโปรแกรมการฟื้นฟูที่ครอบคลุม

กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) ผู้ก่อตั้งศูนย์ฯ จาก ม.มหิดล เน้นย้ำเสมอว่า การเลือกวิธีการรักษาต้องพิจารณาปัจจัยของคนไข้แต่ละราย และสิ่งสำคัญคือการผสมผสานศาสตร์ต่างๆ อย่างชาญฉลาด

ด้วยราคาเริ่มต้นประมาณ 30,000 บาทต่อเดือนสำหรับโปรแกรมการฟื้นฟูที่ครบวงจร ผู้ป่วยจะได้รับกายภาพบำบัดที่เข้มข้น และมีทางเลือกในการใช้เทคโนโลยีเสริมเหล่านี้

ดังนั้น Shockwave Therapy จึงเป็นอีกหนึ่งความหวังสำหรับผู้ป่วย Stroke ที่ต้องเผชิญกับภาวะ Spasticity ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองทั่วโลกเริ่มนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการรักษา

เทคโนโลยีนี้ไม่ได้มาแทนที่วิธีการเดิมทั้งหมด แต่มาเพื่อเติมเต็มและเพิ่มประสิทธิภาพในการต่อสู้กับปัญหาเรื้อรังนี้

การลงทุนในเทคโนโลยีการแพทย์ที่ได้รับการพิสูจน์แล้ว เช่น Shockwave Therapy จึงเป็นสิ่งที่ไม่ใช่แค่ 'ทางเลือก' แต่คือ 'ทิศทางใหม่' ของการฟื้นฟูที่ตอบโจทย์ชีวิตที่ดียิ่งขึ้น