Shockwave Therapy: คลื่นฟื้นฟู สลายกล้ามเนื้อเกร็งหลัง Stroke?

Shockwave Therapy หรือ ESWT ตัวช่วยใหม่ในการลดกล้ามเนื้อหดเกร็ง (Spasticity) ในผู้ป่วย Stroke ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง กำลังเป็นที่จับตา.

ทุก 4 นาที มีคนไทย 1 คนเป็น Stroke

และหนึ่งในปัญหาใหญ่ที่ผู้รอดชีวิตต้องเผชิญ คือ 'ภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็ง' หรือ Spasticity

ภาวะนี้ไม่ใช่แค่ทำให้เคลื่อนไหวลำบาก แต่ยังนำไปสู่ความเจ็บปวดและข้อติดแข็ง

แล้วจะมีวิธีไหนที่จะมาปลดล็อกความทรมานนี้ได้บ้าง?

วันนี้เราจะมาคุยกันถึง Shockwave Therapy หรือ ESWT นวัตกรรมการฟื้นฟูที่น่าสนใจ

ทำไมกล้ามเนื้อถึงเกร็งหลัง Stroke?

เมื่อสมองส่วนที่ควบคุมการเคลื่อนไหวได้รับความเสียหายจากการขาดเลือด

มันจะส่งผลให้การสื่อสารระหว่างสมองกับกล้ามเนื้อผิดปกติไป

กล้ามเนื้อบางส่วนจะไวต่อสิ่งกระตุ้นมากเกินไป ทำให้หดเกร็งและคลายตัวได้ยาก

ภาวะ Spasticity นี้ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก

โดยประมาณ 20-40% ของผู้ป่วย Stroke จะพัฒนาภาวะ Spasticity ในช่วง 6-12 เดือนแรก

ทำให้การทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การแต่งตัว การเดิน หรือแม้แต่การหยิบจับสิ่งของ กลายเป็นเรื่องยากลำบาก

รู้จัก Shockwave Therapy (ESWT) คลื่นกระแทกแห่งการฟื้นฟู

Shockwave Therapy หรือ Extracorporeal Shockwave Therapy (ESWT) คือการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงและพลังงานสูง

ส่งผ่านหัวเครื่องมือไปยังบริเวณกล้ามเนื้อที่มีปัญหา

แต่เดิม ESWT ถูกนำมาใช้รักษาภาวะกระดูกหักไม่ติดกัน หรืออาการปวดจากเอ็นอักเสบเรื้อรัง

แต่ในปัจจุบัน นักวิจัยเริ่มพบประโยชน์ในการฟื้นฟูระบบประสาทและกล้ามเนื้อ

ESWT ช่วยลด Spasticity ได้จริงหรือ?

คำตอบคือ มีแนวโน้มสูงว่า 'จริง'

งานวิจัยหลายชิ้นเริ่มชี้ให้เห็นถึงประสิทธิภาพของ ESWT ในการลดกล้ามเนื้อหดเกร็ง

หนึ่งในนั้นคือการศึกษาของ Li et al. (2020) ที่ตีพิมพ์ใน Clinical Rehabilitation

งานวิจัยนี้เป็น Meta-analysis ซึ่งเป็นการวิเคราะห์รวบรวมผลการศึกษาหลายชิ้นเข้าด้วยกัน

พบว่า ESWT สามารถลด Spasticity ได้อย่างมีนัยสำคัญในผู้ป่วย Stroke

โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับการบำบัดทางกายภาพอื่นๆ

อีกงานวิจัยที่น่าสนใจคือของ Dymarek et al. (2016) ใน BioMed Research International

ซึ่งศึกษาผลของ ESWT ต่อกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลัง (hamstring spasticity) ในผู้ป่วย Stroke

ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า ESWT ช่วยลดระดับความเกร็งของกล้ามเนื้อ

และยังช่วยเพิ่มช่วงการเคลื่อนไหวของข้อต่อในกลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับ ESWT อีกด้วย

ESWT ทำงานอย่างไร?

กลไกที่แน่ชัดยังอยู่ในระหว่างการศึกษา

แต่เชื่อว่าคลื่น Shockwave มีผลต่อการทำงานของเซลล์ประสาทและกล้ามเนื้อ

มันอาจช่วยลดการส่งสัญญาณประสาทที่มากเกินไปจากเส้นประสาทที่เกร็ง

กระตุ้นการไหลเวียนโลหิตในบริเวณที่รักษา

และส่งเสริมการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ

ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวลงและลดความเจ็บปวด

ESWT เทียบกับ Botox: ใครเหนือกว่า?

การรักษา Spasticity ที่นิยมและมีประสิทธิภาพสูงอีกวิธีคือ การฉีดโบทูลินัมท็อกซิน (Botox)

Botox ทำงานโดยการยับยั้งการหลั่งสารสื่อประสาทที่ทำให้กล้ามเนื้อหดตัว

ผลลัพธ์ค่อนข้างรวดเร็ว แต่มีฤทธิ์อยู่ได้จำกัด มักจะต้องฉีดซ้ำทุก 3-6 เดือน

สำหรับ ESWT นั้น มีข้อดีคือเป็นวิธีการที่ไม่รุกล้ำร่างกาย (non-invasive)

ไม่มีความเสี่ยงจากการฉีดยา และไม่มีผลข้างเคียงที่เป็นระบบต่อร่างกาย

นอกจากนี้ ราคาของการรักษาด้วย ESWT อาจคุ้มค่ากว่าในระยะยาวเมื่อเทียบกับการฉีด Botox ที่ต้องทำซ้ำๆ

อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้วิธีใดขึ้นอยู่กับพยาธิสภาพของผู้ป่วยแต่ละราย

และดุลยพินิจของแพทย์และนักกายภาพบำบัด

อนาคตของการฟื้นฟู Stroke ด้วย ESWT

ปัจจุบัน ESWT ถูกนำมาใช้ในหลายศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองชั้นนำ

เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของโปรแกรมการฟื้นฟูแบบองค์รวม

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เอง ก็เล็งเห็นถึงศักยภาพของเทคโนโลยีนี้

ด้วยประสบการณ์กว่า 10 ปี ดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 5,000 ครอบครัว

และมี 9 สาขาในกรุงเทพฯ เรามุ่งมั่นนำนวัตกรรมใหม่ๆ มาใช้ในการดูแลผู้ป่วย Stroke

นักกายภาพบำบัด เช่น กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) จาก ม.มหิดล

จะวางแผนการรักษาที่เหมาะสม ทั้งกายภาพบำบัดเข้มข้น 2-3 เซสชัน/วัน แบบ 1:1

พร้อมพิจารณาการใช้เทคโนโลยีเสริมอย่าง Shockwave Therapy

แม้ราคาเริ่มต้นจะอยู่ที่ 30,000 บาท/เดือน แต่ผลลัพธ์ที่ได้คือคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

การลด Spasticity ไม่เพียงแต่ช่วยให้ผู้ป่วยเคลื่อนไหวได้ดีขึ้นเท่านั้น

แต่ยังลดความเจ็บปวด ป้องกันภาวะแทรกซ้อน และส่งเสริมการมีส่วนร่วมในสังคมได้มากขึ้น

ESWT จึงเป็นอีกหนึ่งความหวังในการฟื้นฟูผู้ป่วย Stroke

ช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด

และนี่คือบทสรุปของ Shockwave Therapy สำหรับผู้ป่วย Stroke ที่เราอยากให้คุณได้รู้