Shockwave ลดเกร็งได้จริง? ทางเลือกใหม่ผู้ป่วย Stroke

Shockwave Therapy กำลังเป็นความหวังใหม่ในการลดอาการกล้ามเนื้อหดเกร็งหลัง Stroke ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุก 4 นาที มีคนไทย 1 คนต้องเผชิญหน้ากับโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke

หนึ่งในสิ่งที่ผู้รอดชีวิตหลายรายต้องรับมือคือภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็ง (Spasticity) ซึ่งกัดกินคุณภาพชีวิต

บางคนถึงขั้นไม่สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ

กล้ามเนื้อหดเกร็ง...ปัญหาหนักที่มองข้ามไม่ได้

หลังภาวะ Stroke สมองส่วนที่ควบคุมการเคลื่อนไหวอาจเสียหาย ทำให้เกิดความไม่สมดุลของสัญญาณประสาท

ผลลัพธ์คือกล้ามเนื้อแข็งเกร็งผิดปกติ ยืดลำบาก และเจ็บปวด

องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า Spasticity เป็นหนึ่งในอุปสรรคสำคัญของการฟื้นฟู

Spasticity เกิดขึ้นกับผู้ป่วย Stroke ถึง 20-40% และเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้การฟื้นตัวช้าลง

จากหินปูนเป็นกล้ามเนื้อ...กำเนิด Shockwave Therapy

เทคโนโลยี Shockwave หรือ Extracorporeal Shockwave Therapy (ESWT) เดิมใช้รักษาปัญหากระดูกและข้อ เช่น นิ่วในไต

แต่ปัจจุบัน นักวิทยาศาสตร์พบว่ามันมีศักยภาพในการรักษาอาการกล้ามเนื้อหดเกร็งได้ด้วย

คลื่นกระแทกเหล่านี้ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือด และลดการทำงานของระบบประสาทที่ทำให้กล้ามเนื้อเกร็ง

ESWT ลดเกร็งได้จริงแค่ไหน? งานวิจัยบอกเรา

มีงานวิจัยจำนวนมากที่ศึกษาผลของ Shockwave Therapy ต่อ Spasticity

งานวิจัยโดย Dymarek et al. ในปี 2016 ที่ตีพิมพ์ใน BioMed Research International ได้ศึกษาประสิทธิภาพของ ESWT ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเรื้อรัง

ผลพบว่า ESWT ช่วยลด Spasticity ในแขนขาได้จริง โดยวัดจากมาตรวัด Modified Ashworth Scale (MAS)

นอกจากนี้ยังช่วยเพิ่มช่วงการเคลื่อนไหว (Range of Motion) ของข้อต่ออีกด้วย

อีกงานวิจัยที่น่าสนใจคือของ Li et al. ในปี 2020 ซึ่งตีพิมพ์ใน Clinical Rehabilitation

งานวิจัยนี้เป็นการทบทวนอย่างเป็นระบบ (Systematic Review) และวิเคราะห์อภิมาน (Meta-analysis) เกี่ยวกับ ESWT สำหรับ Spasticity ในผู้ป่วย Stroke

Li et al. (2020) สรุปว่า ESWT เป็นวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพในการลดอาการ Spasticity ในผู้ป่วย Stroke ทั้งแขนและขา โดยมีผลข้างเคียงน้อย

เทียบกับ Botox: ใครดีกว่ากัน?

Botox หรือ Botulinum Toxin Injection เป็นอีกทางเลือกที่นิยมใช้ลด Spasticity

ออกฤทธิ์โดยการบล็อกสัญญาณประสาทไปยังกล้ามเนื้อ ทำให้กล้ามเนื้อคลายตัวชั่วคราว

ข้อดีคือเห็นผลเร็ว แต่ข้อจำกัดคือต้องฉีดซ้ำทุก 3-6 เดือน และอาจมีผลข้างเคียง เช่น กล้ามเนื้ออ่อนแรงเกินไป หรืออาการคล้ายไข้หวัดใหญ่

ESWT ได้เปรียบตรงที่ไม่ต้องฉีด ไม่เป็นอันตรายต่อเนื้อเยื่อโดยตรง และไม่มีข้อจำกัดเรื่องปริมาณการใช้

งานวิจัยหลายชิ้นเริ่มชี้ให้เห็นว่า ESWT อาจเป็นทางเลือกที่ดีกว่า หรือใช้ร่วมกับ Botox เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ยั่งยืนกว่า

มากกว่าแค่เทคโนโลยี: หัวใจของการฟื้นฟู

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง เช่น ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เราเชื่อว่าเทคโนโลยีเป็นเพียงส่วนหนึ่งของคำตอบ

กระบวนการฟื้นฟูที่มีคุณภาพต้องอาศัยการดูแลแบบองค์รวม

การทำกายภาพบำบัดเข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน โดยนักกายภาพบำบัด 1:1 กับผู้ช่วย คือสิ่งสำคัญ

กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) ผู้ก่อตั้งศูนย์แสนปิติ จาก ม.มหิดล เน้นย้ำถึงโปรแกรมที่ออกแบบเฉพาะบุคคล

ศูนย์แสนปิติ มีถึง 9 สาขาในกรุงเทพฯ และดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 1,000 ครอบครัว ด้วยอัตราฟื้นฟูสำเร็จสูงถึง 87%

เริ่มต้นด้วยราคาเพียง 30,000 บาทต่อเดือน ทำให้การเข้าถึงการฟื้นฟูที่มีคุณภาพเป็นไปได้มากขึ้น

อนาคตของการฟื้นฟู Stroke

Shockwave Therapy เป็นนวัตกรรมที่น่าจับตาในการจัดการ Spasticity

มันช่วยลดความทุกข์ทรมานและเปิดโอกาสให้ผู้ป่วย Stroke ได้กลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด

แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการผสมผสานเทคโนโลยีเข้ากับการวางแผนฟื้นฟูที่เหมาะสมและต่อเนื่อง

นี่คือความเข้าใจใหม่ที่เราได้จากการศึกษาแนวทางการฟื้นฟูในศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองยุคใหม่