FES: เมื่อไฟฟ้า 'ปลุก' กล้ามเนื้อ ให้กลับมาทำงานอีกครั้ง

เทคโนโลยี FES กระตุ้นไฟฟ้า ช่วยฟื้นฟูกล้ามเนื้อผู้ป่วยหลอดเลือดสมองได้อย่างไร และทำไมมันถึงสำคัญต่อการฟื้นตัวที่ ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุกๆ 4 นาที มีคนไทย 1 คนต้องเผชิญกับภาวะโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

แล้วจะเกิดอะไรขึ้น หากสมองไม่สามารถสั่งการกล้ามเนื้อได้อีกต่อไป?

แขนขาอ่อนแรง หรือแม้แต่ขยับไม่ได้เลย คือสิ่งที่ผู้ป่วยหลายคนต้องเจอ ทำให้คุณภาพชีวิตลดลงอย่างมาก

แต่ปัจจุบัน มีเทคโนโลยีหนึ่งที่เข้ามาเป็นความหวัง คือ Functional Electrical Stimulation หรือ FES

มันคือการใช้กระแสไฟฟ้าอ่อนๆ เข้าไปกระตุ้นกล้ามเนื้อโดยตรง ให้กลับมาทำงานได้อีกครั้ง

เมื่อสมอง 'ขาดการเชื่อมต่อ' กับกล้ามเนื้อ

โรคหลอดเลือดสมองทำลายเซลล์สมองที่ควบคุมการเคลื่อนไหว

ทำให้เส้นทางประสาทจากสมองไปยังกล้ามเนื้อเสียหาย หรือที่เรียกว่า 'ขาดการเชื่อมต่อ'

ผลที่ตามมาคือ กล้ามเนื้ออ่อนแรง เคลื่อนไหวลำบาก หรือเป็นอัมพาต

งานวิจัยของ Knutson และคณะ ในวารสาร Stroke ปี 2015 ชี้ว่า ความบกพร่องในการเคลื่อนไหวเป็นปัญหาหลักที่พบบ่อยในผู้ป่วยกลุ่มนี้

FES ทำงานอย่างไร? เหมือนปลุกกล้ามเนื้อที่หลับใหล

หลักการของ FES คือการเลียนแบบสัญญาณประสาทจากสมอง

โดยใช้ขั้วไฟฟ้าแปะที่ผิวหนังเหนือกล้ามเนื้อเป้าหมาย แล้วปล่อยกระแสไฟฟ้าเข้าไปกระตุ้น

กระแสไฟฟ้านี้จะทำให้กล้ามเนื้อหดตัวและคลายตัว เกิดการเคลื่อนไหวที่ต้องการ

แม้สมองจะสั่งการไม่ได้ แต่ FES ก็เหมือน 'ทางลัด' ที่ช่วยกระตุ้นให้กล้ามเนื้อทำงาน

เมื่อกล้ามเนื้อได้ทำงานซ้ำๆ มันจะค่อยๆ สร้าง 'หน่วยความจำ' ใหม่

สมองส่วนที่เหลือก็จะพยายามหาทาง 'เชื่อมต่อ' กับกล้ามเนื้อนั้นอีกครั้ง

FES ไม่ใช่แค่กระตุ้น แต่คือการ 'เรียนรู้' ใหม่

ข้อดีของ FES คือ มันไม่ได้แค่ทำให้กล้ามเนื้อขยับได้เฉยๆ

แต่ยังช่วยให้ผู้ป่วย 'เรียนรู้' การเคลื่อนไหวที่ถูกต้อง

เมื่อใช้ FES ควบคู่ไปกับการทำกายภาพบำบัด ผู้ป่วยจะสามารถฝึกการเคลื่อนไหวที่มีความหมายในชีวิตประจำวันได้

Eraifej และคณะ ได้รวบรวมงานวิจัยจาก Cochrane Review ในปี 2017 และสรุปว่า FES ช่วยเพิ่มการเคลื่อนไหวของข้อเท้าและลดการเกร็งของกล้ามเนื้อในผู้ป่วย Stroke

นอกจากนี้ยังพบว่า FES มีแนวโน้มที่จะช่วยปรับปรุงการเดินของผู้ป่วยได้อีกด้วย

นี่คือบทพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ที่แสดงให้เห็นถึงประสิทธิภาพของเทคโนโลยีนี้

ใครบ้างที่ FES ช่วยได้?

FES เหมาะกับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่มีอาการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อ

โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาการยกปลายเท้า (Foot Drop) ทำให้เดินสะดุดหกล้มง่าย

รวมถึงผู้ที่มีปัญหาการเคลื่อนไหวของแขนและมือ

การนำ FES มาใช้ใน ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง จึงเป็นอีกหนึ่งเทคโนโลยีสำคัญที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการฟื้นฟู

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เราได้นำเทคโนโลยี FES มาใช้ร่วมกับการกายภาพบำบัดแบบ 1:1

ภายใต้การดูแลของนักกายภาพบำบัดผู้เชี่ยวชาญอย่าง กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล จาก ม.มหิดล

ผู้ป่วยจะได้รับการประเมินและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม เพื่อให้กล้ามเนื้อกลับมาทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

เรามีประสบการณ์ดูแลผู้ป่วยกว่า 5,000 ครอบครัว ตลอด 10 ปี ด้วย 9 สาขาในกรุงเทพฯ

FES: จุดเปลี่ยนของการฟื้นฟู

การฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองต้องอาศัยหลายปัจจัย

ตั้งแต่การดูแลด้านการแพทย์ การกายภาพบำบัดที่เข้มข้น และการใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย

FES ถือเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยลดความพิการและเพิ่มโอกาสในการกลับไปใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด

มันไม่ใช่แค่การกระตุ้นกล้ามเนื้อ แต่คือการ 'กระตุ้นความหวัง' ให้กับผู้ป่วย

และเป็นอีกหนึ่งบทพิสูจน์ว่า เทคโนโลยีสามารถเข้ามาช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตได้จริง

สำหรับผู้ที่สนใจการฟื้นฟูด้วยเทคโนโลยีนี้ ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ พร้อมให้คำปรึกษา