FAST: สัญญาณชีพ ที่บอกโรคหลอดเลือดสมองใน 5 วินาที

ทุกนาทีมีค่าในการช่วยชีวิตและฟื้นฟูผู้ป่วย Stroke มาเรียนรู้ FAST สัญญาณสำคัญที่ทุกคนควรรู้จัก เพื่อการส่งต่อถึงศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองที่ทันท่วงที

ทุก 4 นาที มีคนไทย 1 คนต้องเผชิญกับภาวะหลอดเลือดสมองตีบหรือแตก หรือที่เรารู้จักกันดีในชื่อ 'โรค Stroke'

ตัวเลขนี้ไม่ใช่แค่สถิติ แต่มันคือนาฬิกาชีวิตที่เดินเร็วขึ้นเรื่อยๆ

และสิ่งที่น่าตกใจยิ่งกว่า คือหลายครั้งเราไม่ทันรู้ตัวว่ากำลังเกิดอะไรขึ้น จนกระทั่งทุกอย่างสายเกินไป

แต่จะมีสัญญาณเตือนบางอย่าง ที่คุณสามารถสังเกตได้ในเวลาเพียง 5 วินาที

นาทีทองที่ไม่มีใครอยากเสียไป

เมื่อเส้นเลือดในสมองมีปัญหา ไม่ว่าจะเป็นการอุดตันหรือแตก เซลล์สมองจะเริ่มตายลงทันที

แต่ละนาทีที่ผ่านไป หมายถึงเซลล์สมองจำนวนมากที่เสียหายอย่างถาวร

งานวิจัยพบว่า ทุกๆ นาทีที่การรักษาล่าช้าออกไป ผู้ป่วย Stroke จะสูญเสียเซลล์ประสาทไปประมาณ 1.9 ล้านเซลล์!

นี่คือเหตุผลว่าทำไม 'เวลา' จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการรักษาโรคนี้

FAST: รหัสลับกู้ชีวิต

นักวิจัยจึงคิดค้นวิธีง่ายๆ ที่คนทั่วไปก็จดจำและสังเกตได้ นั่นคือตัวย่อ 'FAST'

เป็นระบบการสังเกตที่พัฒนาขึ้นเพื่อให้คุณสามารถประเมินอาการของ Stroke ได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ

งานวิจัยของ Harbison และคณะ ที่ตีพิมพ์ใน The Lancet ปี 2003 ได้ยืนยันถึงประสิทธิภาพของการใช้ FAST ในการตรวจหาภาวะ Stroke ในห้องฉุกเฉิน

โดยพบว่ามีความแม่นยำสูงถึง 88% และช่วยลดเวลาในการวินิจฉัยได้อย่างมีนัยสำคัญ

F คือ Face (ใบหน้า)

ลองให้ผู้ป่วยยิ้มหรือทำปากจู๋ สังเกตดูว่าใบหน้าซีกหนึ่งมีอาการอ่อนแรงหรือปากเบี้ยวหรือไม่

อาจมีรอยยิ้มที่ไม่เท่ากัน หรือมุมปากตกข้างหนึ่งอย่างเห็นได้ชัด

A คือ Arm (แขน)

ให้ผู้ป่วยยกแขนทั้งสองข้างขึ้นพร้อมกันค้างไว้ประมาณ 10 วินาที

หากมีอาการ Stroke แขนข้างหนึ่งอาจจะตกลงมาเอง หรือไม่สามารถยกขึ้นได้เท่าอีกข้าง

S คือ Speech (การพูด)

ลองให้ผู้ป่วยพูดประโยคง่ายๆ สั้นๆ เช่น 'วันนี้อากาศดี'

สังเกตว่าเสียงที่ออกมาผิดปกติ ลิ้นแข็ง พูดไม่ชัด หรือพูดไม่เป็นคำหรือไม่

T คือ Time (เวลา)

หากพบอาการใดๆ ข้างต้น แม้เพียงข้อเดียว จงอย่ารอช้า

โทรศัพท์แจ้งสายด่วน 1669 ทันที เพื่อนำส่งโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด

งานวิจัยของ Kleindorfer และคณะ ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Stroke ปี 2007 ย้ำว่าการรักษาด้วยยาละลายลิ่มเลือด (tPA) จะมีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อให้ภายใน 3-4.5 ชั่วโมงแรกหลังจากเริ่มมีอาการ

การส่งต่อผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการรักษาอย่างรวดเร็วจึงเป็นกุญแจสำคัญ

ทุกนาทีสำคัญตั้งแต่แรกเริ่ม… จนถึงฟื้นฟู

เมื่อพ้นช่วงวิกฤติเฉียบพลันแล้ว กระบวนการฟื้นฟูก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน

การฟื้นฟูที่เข้มข้นและต่อเนื่อง จะช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด

ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองโดยเฉพาะ จะมีทีมผู้เชี่ยวชาญด้านกายภาพบำบัด กิจกรรมบำบัด และการพูด ที่เข้าใจกลไกและปัญหาของผู้ป่วย Stroke อย่างลึกซึ้ง

การฟื้นฟูที่เข้มข้น เช่น การทำกายภาพบำบัด 2-3 เซสชันต่อวัน ซึ่งเป็นแนวทางที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ (Sanpiti) ได้นำมาใช้

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เรามีประสบการณ์ดูแลผู้ป่วย Stroke มากว่า 10 ปี และได้ดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 5,000 ครอบครัว

โดย กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (ใบอนุญาต กภ.9032) ผู้ก่อตั้งจาก ม.มหิดล ได้สร้างศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองแห่งนี้ให้มีมาตรฐานระดับมืออาชีพ

พร้อมทีม PT 1:1 และผู้ช่วยดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดตลอด 24 ชั่วโมง โดยมีค่าบริการเริ่มต้นที่ 30,000 บาทต่อเดือน และมีถึง 9 สาขาในกรุงเทพฯ

การเลือกศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองที่เหมาะสม จึงเป็นอีกหนึ่ง 'นาทีทอง' ที่ครอบครัวไม่ควรมองข้าม

เพราะการฟื้นฟูที่ถูกต้องและทันท่วงที คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นการสังเกตอาการ FAST ในช่วงแรก หรือการเลือกศูนย์ฟื้นฟูที่เชี่ยวชาญ

ทุกการตัดสินใจของคุณ ล้วนมีผลต่ออนาคตของผู้ป่วย Stroke ทั้งสิ้น