FAST คืออะไร? อาการ Stroke ที่เปลี่ยนชีวิตของคุณใน 5 วินาที

ทุกนาทีมีค่าเมื่อเกิด Stroke การสังเกตอาการ FAST ช่วยให้คุณวินิจฉัยและพาคนรักส่ง ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง ได้ทันท่วงที

ทุกๆ 4 วินาที มีคนทั่วโลก 1 คนเสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke

และทุกๆ 6 วินาที มีคนหนึ่งคนทั่วโลกเป็นอัมพฤกษ์-อัมพาตจากโรคนี้

ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่แค่สถิติ แต่มันคือชีวิตจริงของหลายล้านคน

สิ่งสำคัญที่สุดเมื่อเจอคนไข้ Stroke คือเวลา เพราะทุก 'นาที' มีค่าและหมายถึงเซลล์สมองที่กำลังตายลง

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าใครกำลังเป็น Stroke? คำตอบอยู่ในอักษร 4 ตัวนี้: F.A.S.T.

รู้จัก F.A.S.T.: วิธีตรวจ Stroke ฉุกเฉินใน 5 วินาที

F.A.S.T. เป็นตัวย่อที่ใช้กันทั่วโลก เพื่อช่วยให้คนทั่วไปจดจำอาการของ Stroke และรีบนำส่งโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด

แนวคิดนี้ถูกคิดค้นขึ้นและเผยแพร่โดยองค์กร Stroke ของอังกฤษ และได้รับการยอมรับจาก American Stroke Association (ASA) และองค์การอนามัยโลก (WHO)

การสังเกต F.A.S.T. สามารถช่วยชีวิตคนได้จริงๆ

จากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน The Lancet โดย Harbison et al. ในปี 2003 พบว่า การให้ความรู้ประชาชนเรื่อง F.A.S.T. ช่วยเพิ่มอัตราการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลได้เร็วขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

F คือ Face (ใบหน้า): สังเกตความผิดปกติ

ลองให้คนที่เราสงสัยยิ้มกว้างๆ

สังเกตว่าใบหน้ามีอาการปากเบี้ยวหรือไม่ ปากข้างหนึ่งตกกว่าอีกข้างหรือไม่

บางคนอาจมีอาการมุมปากที่เคยยิ้มได้กลับยิ้มไม่ได้ ทำให้ยิ้มไม่สมมาตร

A คือ Arm (แขน): ทดสอบกำลังแขน

บอกให้คนนั้นยกแขนทั้งสองข้างขึ้นพร้อมกันค้างไว้ประมาณ 10 วินาที

หากเกิด Stroke แขนข้างหนึ่งจะอ่อนแรง หรือตกลงมาเองอย่างควบคุมไม่ได้

S คือ Speech (การพูด): ฟังเสียงและคำ

ให้คนนั้นพูดประโยคง่ายๆ หรือพูดชื่อตัวเอง

สังเกตว่าพูดไม่ชัด พูดติดขัด เสียงเปลี่ยนไป หรือไม่สามารถพูดเป็นประโยคที่เข้าใจได้

บางครั้งอาจเห็นว่าพยายามพูด แต่ไม่มีเสียงออกมา หรือพูดผิดความหมายไปเลย

T คือ Time (เวลา): ทุกนาทีมีค่า!

ถ้าพบอาการใดๆ ใน F, A, S แม้แต่อย่างเดียว ให้รีบโทร 1669 ทันที

ไม่ควรรอ ไม่ควรไปเองโดยขับรถส่วนตัว เพราะแต่ละนาทีที่ผ่านไป หมายถึงเซลล์สมองหลายล้านเซลล์ที่ตายไปอย่างถาวร

จากงานวิจัยของ Kleindorfer et al. ในปี 2007 ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Stroke ยิ่งผู้ป่วย Stroke ได้รับการรักษาเร็วเท่าไร ผลลัพธ์การฟื้นตัวยิ่งดีขึ้นเท่านั้น โดยเฉพาะภายใน 3-4.5 ชั่วโมงแรกหลังจากเกิดอาการ

ทำไมต้องรีบ?

ในช่วงเวลาวิกฤติหลังเกิด Stroke ร่างกายจะพยายามซ่อมแซมตัวเอง แต่สมองต้องการออกซิเจนอย่างต่อเนื่อง

เมื่อเลือดไม่สามารถไปเลี้ยงสมองได้ตามปกติ เซลล์สมองจะเริ่มตายภายในไม่กี่นาที

การได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว เช่น การให้ยาละลายลิ่มเลือด (thrombolytic drugs) สามารถลดความเสียหายและเพิ่มโอกาสการฟื้นตัวได้เป็นอย่างมาก

บางกรณีอาจต้องมีการผ่าตัด หรือการเปิดหลอดเลือดสมอง ซึ่งก็ยิ่งต้องการความรวดเร็วในการวินิจฉัยและตัดสินใจ

หลังจากพ้นขีดอันตราย การฟื้นฟูเป็นสิ่งสำคัญถัดมา

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง เช่น แสนปิติ (Sanpiti) เราพบว่า ผู้ป่วยที่ได้รับการฟื้นฟูอย่างเข้มข้นหลังจากอาการคงที่ มีผลลัพธ์ที่ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ด้วยประสบการณ์กว่า 10 ปี และดูแลผู้ป่วยกว่า 5,000 ครอบครัว ทำให้เราเข้าใจความสำคัญของทั้งการป้องกันและการฟื้นฟู

ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ มี 9 สาขาในกรุงเทพฯ พร้อมทีมกายภาพบำบัดผู้เชี่ยวชาญ ที่นำโดย กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) จาก ม.มหิดล

เราเน้นกายภาพบำบัดแบบ 1:1 กับนักกายภาพบำบัด 2-3 เซสชันต่อวัน เพื่อให้การฟื้นฟูเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

การเข้าใจ F.A.S.T. ไม่ใช่แค่ความรู้ติดตัว แต่คืออาวุธสำคัญที่จะช่วยชีวิตคนที่คุณรัก หรือแม้กระทั่งตัวคุณเอง

อย่ารอจนสายเกินไป เพียง 5 วินาทีของการสังเกตของคุณ ก็อาจเปลี่ยนผลลัพธ์ของ Stroke ได้ตลอดไป

และเมื่อพ้นวิกฤต ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง อย่างแสนปิติ ก็พร้อมเป็นส่วนหนึ่งในการเดินทางฟื้นฟูของคุณ