เทคนิคกายภาพบำบัด: กายภาพฟื้นฟูแก้เวียนศีรษะ หลัง Stroke

เวียนศีรษะ ทรงตัวไม่ดีหลัง Stroke? นี่คือ Vestibular Rehabilitation เทคนิคกายภาพบำบัดที่จะช่วยแก้ปัญหานี้ได้ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุกๆ ปี ผู้คนหลายล้านคนทั่วโลกต้องเผชิญกับผลกระทบของโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke

หนึ่งในปัญหาที่พบบ่อยและส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก คืออาการเวียนศีรษะและปัญหาการทรงตัว

คุณรู้หรือไม่ว่า อาการเหล่านี้มีสาเหตุมาจากระบบสำคัญในร่างกาย และเรามีเทคนิคกายภาพบำบัดเฉพาะทางที่จะช่วยแก้ไขได้?

83% ของผู้ป่วย Stroke มีปัญหาทรงตัว

งานวิจัยของ Bonan et al. (2004) ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Stroke พบว่าผู้ป่วย Stroke ถึง 83% มีปัญหาเรื่องการทรงตัว (postural imbalance)

และสาเหตุหลักส่วนหนึ่งมาจากความผิดปกติของ 'ระบบทรงตัว' หรือ Vestibular system

ระบบนี้อยู่ที่หูชั้นใน มีหน้าที่ส่งข้อมูลเกี่ยวกับการเคลื่อนไหว ตำแหน่งของศีรษะ และสมดุลของร่างกายไปยังสมอง

เมื่อ Stroke เกิดขึ้น การทำงานของสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับระบบนี้อาจเสียหาย ทำให้สมองประมวลผลข้อมูลผิดปกติ

ผลที่ตามมาคือ อาการเวียนศีรษะ บ้านหมุน การทรงตัวที่ไม่มั่นคง และเพิ่มความเสี่ยงต่อการหกล้ม

Vestibular Rehabilitation คืออะไร?

Vestibular Rehabilitation (VR) คือเทคนิคกายภาพบำบัดเฉพาะทางที่ออกแบบมาเพื่อฟื้นฟูการทำงานของระบบทรงตัว

เป้าหมายคือการลดอาการเวียนศีรษะและปรับปรุงการทรงตัวของผู้ป่วย Stroke

แนวคิดเบื้องหลังคือการกระตุ้นให้สมอง 'เรียนรู้ใหม่' เพื่อปรับตัวและชดเชยความผิดปกติที่เกิดขึ้น

นักกายภาพบำบัดจะออกแบบโปรแกรมการฝึกที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

การฝึกใน Vestibular Rehabilitation ทำอะไรบ้าง?

โปรแกรมการฝึกจะแบ่งออกเป็นหลายส่วน ได้แก่

1. Habituation Exercises: เป็นการฝึกให้ผู้ป่วยทำท่าทางที่กระตุ้นให้เกิดอาการเวียนศีรษะซ้ำๆ

เช่น การหันศีรษะเร็วๆ การมองไปรอบๆ เพื่อให้สมองค่อยๆ ปรับตัวและลดการตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นเหล่านั้น

งานวิจัยของ Hillier & McDonnell (2016) ในวารสาร Cochrane Database of Systematic Reviews ก็ชี้ให้เห็นถึงประโยชน์ของ VR ในการลดอาการวิงเวียนศีรษะ

2. Gaze Stabilization Exercises: ฝึกควบคุมการเคลื่อนไหวของดวงตาขณะเคลื่อนไหวศีรษะ

เพื่อรักษาการมองเห็นที่คมชัด และป้องกันอาการภาพเบลอหรือกระตุก

ผู้ป่วยจะฝึกมองวัตถุค้างไว้ขณะที่ขยับศีรษะในทิศทางต่างๆ

3. Balance Training: เป็นการฝึกทรงตัวในสถานการณ์ต่างๆ ที่ท้าทาย

เช่น การยืนบนพื้นผิวที่ไม่มั่นคง การเดินในที่มืด หรือการเดินขณะหันศีรษะ

การฝึกนี้ช่วยให้ร่างกายสร้างกลยุทธ์การทรงตัวใหม่ๆ และเพิ่มความมั่นคงในการเคลื่อนไหว

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ การฝึกเหล่านี้จะดำเนินการโดยนักกายภาพบำบัดผู้เชี่ยวชาญแบบ 1 ต่อ 1

เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ป่วยได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิดและปลอดภัย

ประสิทธิภาพของ Vestibular Rehabilitation หลัง Stroke

Tramontano et al. (2018) ได้ทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับ VR หลัง Stroke ในวารสาร Frontiers in Neurology

และพบว่า VR เป็นแนวทางการรักษาที่มีประสิทธิภาพในการปรับปรุงการทรงตัวและลดอาการเวียนศีรษะในผู้ป่วย Stroke

Vestibular Rehabilitation ไม่เพียงลดอาการ แต่ยังช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจมากขึ้น

การฟื้นฟูระบบทรงตัวเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง เพราะปัญหาการทรงตัวมักนำไปสู่ความกังวลในการเคลื่อนไหว และเพิ่มความเสี่ยงต่อการล้มซ้ำ

ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดการบาดเจ็บและคุณภาพชีวิตลดลง

ทำไมต้องเลือกศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองที่เชี่ยวชาญ?

การฟื้นฟูผู้ป่วย Stroke โดยเฉพาะอย่างยิ่งอาการเวียนศีรษะและทรงตัว ต้องอาศัยความเข้าใจในระบบประสาทที่ซับซ้อน

นักกายภาพบำบัดจะต้องสามารถประเมินหาสาเหตุที่แท้จริง และออกแบบโปรแกรมการฝึกที่เหมาะสมที่สุด

ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ ที่มี 9 สาขาในกรุงเทพฯ และดูแลผู้ป่วยกว่า 5,000 ครอบครัวตลอด 10 ปีที่ผ่านมา

มีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญในการใช้เทคนิคกายภาพบำบัด เช่น Vestibular Rehabilitation

นำทีมโดย กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) จาก ม.มหิดล

เราจัดโปรแกรมกายภาพบำบัดเข้มข้นถึง 2-3 เซสชันต่อวัน พร้อมนักกายภาพบำบัดและผู้ช่วยดูแลแบบ 1:1

ด้วยค่าบริการเริ่มต้น 30,000 บาทต่อเดือน ผู้ป่วยจะได้รับการดูแลอย่างเต็มที่

สรุป

อาการเวียนศีรษะและปัญหาการทรงตัวหลัง Stroke ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทน

Vestibular Rehabilitation เป็นเทคนิคกายภาพบำบัดที่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับว่าสามารถช่วยฟื้นฟูผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การเข้ารับการฟื้นฟูที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองโดยผู้เชี่ยวชาญ จึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ผู้ป่วยกลับมามีสมดุลที่ดีและใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง