เดินเอียง ลากขาหลัง Stroke: เมื่อสมองสั่งการพลาด.. แก้ไขอย่างไร?

รู้ทันสาเหตุการเดินเอียง ลากขาหลัง Stroke พร้อมแนวทางการฟื้นฟูการเดินจากศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุก 4 นาที มีคนไทย 1 คนต้องเผชิญกับภาวะหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke

และหนึ่งในผลลัพธ์ที่พบบ่อย คือการเดินที่ผิดปกติ ไม่ว่าจะเป็นเดินเอียง เดินลากขา ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างมาก

ทำไม Stroke ถึงทำให้เดินผิดปกติ?

เมื่อสมองถูกทำลายจาก Stroke การสั่งการกล้ามเนื้อฝั่งตรงข้ามจะอ่อนแรงลง นี่คือที่มาของภาวะ Hemiparesis หรืออัมพฤกษ์ครึ่งซีก

กล้ามเนื้ออ่อนแรงนี้ส่งผลโดยตรงต่อรูปแบบการเดิน ทำให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า Hemiparetic Gait Pattern

รูปแบบการเดินนี้มีลักษณะเฉพาะ เช่น การเดินแบบ circumduction (เหวี่ยงขาเป็นวงโค้ง), การเดินแบบ hip hiking (ยกสะโพกข้างที่อ่อนแรงขึ้น), และการเดินแบบ equinus (ปลายเท้าตก)

สาเหตุหลักๆ มาจากการทำงานที่ไม่สมดุลกันของกล้ามเนื้อ และภาวะ Spasticity หรือภาวะกล้ามเนื้อหดเกร็งที่ควบคุมไม่ได้

งานวิจัยของ Beyaert และคณะ ในปี 2015 ที่ตีพิมพ์ใน Ann Phys Rehabil Med ชี้ว่า Hemiparetic Gait Pattern เกิดจากความซับซ้อนของกล้ามเนื้ออ่อนแรง ภาวะ Spasticity และการควบคุมกล้ามเนื้อที่ไม่สัมพันธ์กันหลัง Stroke

Spasticity ตัวการสำคัญ ที่ทำให้เดินแย่ลง

Spasticity ไม่ใช่แค่อาการเกร็งธรรมดา แต่เป็นภาวะที่กล้ามเนื้อหดเกร็งอย่างรุนแรงและควบคุมไม่ได้ มักจะแย่ลงเมื่อพยายามเคลื่อนไหว

ภาวะนี้ทำให้การงอข้อเข่าและข้อเท้าเป็นไปได้ยาก ส่งผลให้ปลายเท้าตกและต้องลากขา ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการหกล้มสูง

นอกจากนี้ Spasticity ยังทำให้เกิดความเจ็บปวดและจำกัดการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวันของผู้ป่วย Stroke อีกด้วย

แล้วเราจะแก้ไขการเดินเอียง ลากขาได้อย่างไร?

หัวใจสำคัญคือการฟื้นฟูที่เน้นการฝึกเดินและปรับปรุงรูปแบบการเคลื่อนไหวอย่างสม่ำเสมอ

กายภาพบำบัดเป็นเครื่องมือหลักในการแก้ไขปัญหาเหล่านี้

นักกายภาพบำบัดจะประเมินรูปแบบการเดิน และวางแผนการรักษาที่เฉพาะเจาะจงสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

การฝึกเดินซ้ำๆ (Repetitive Task-Specific Training) เป็นสิ่งสำคัญ งานวิจัยของ Patterson และคณะ ในปี 2008 ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Stroke แสดงให้เห็นว่าการฝึกเดินที่เข้มข้นและซ้ำๆ ช่วยปรับปรุงความสามารถในการเดินของผู้ป่วย Stroke ได้อย่างมีนัยสำคัญ

เทคนิคการฟื้นฟูที่ใช้บ่อย

1. การยืดเหยียดและลด Spasticity: ใช้เทคนิคการยืดกล้ามเนื้อ การประคบอุ่น หรือการใช้อุปกรณ์พยุงเพื่อลดความเกร็งของกล้ามเนื้อ

2. การฝึกการทรงตัวและการลงน้ำหนัก: ฝึกยืนทรงตัวบนขาข้างที่อ่อนแรง เพื่อให้สมองกลับมาเรียนรู้การควบคุมกล้ามเนื้อเหล่านั้นอีกครั้ง

3. การฝึกเดินในรูปแบบต่างๆ: เดินบนพื้นผิวต่างกัน เดินขึ้น-ลงบันได ฝึกก้าวขาเพื่อเพิ่มความมั่นคงและสมดุล

4. การใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน: เช่น ไม้เท้า วอล์คเกอร์ หรืออุปกรณ์พยุงข้อเท้า (AFO) เพื่อช่วยให้เดินได้มั่นคงและปลอดภัยขึ้น

5. Biofeedback และ Functional Electrical Stimulation (FES): เป็นเทคโนโลยีที่ช่วยกระตุ้นกล้ามเนื้อและให้ข้อมูลย้อนกลับ เพื่อให้ผู้ป่วยเรียนรู้การควบคุมกล้ามเนื้อได้ดียิ่งขึ้น

เลือกศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง ที่ใช่

การฟื้นฟูหลัง Stroke ต้องอาศัยความต่อเนื่องและโปรแกรมที่เข้มข้น

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เราเชื่อมั่นในการฟื้นฟูที่เข้มข้น โดย กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (ใบอนุญาต กภ.9032) จาก ม.มหิดล ผู้ก่อตั้งและทีมงาน มีประสบการณ์ดูแลผู้ป่วย Stroke มากว่า 10 ปี

เราดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 5,000 ครอบครัว และมีถึง 9 สาขาในกรุงเทพฯ เพื่อให้ผู้ป่วยเข้าถึงการรักษาได้สะดวก

โปรแกรมของเราเน้นกายภาพบำบัดแบบเข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน โดยมีนักกายภาพบำบัดดูแลแบบ 1:1 และมีผู้ช่วยคอยสนับสนุนในทุกขั้นตอน

ค่าใช้จ่ายเริ่มต้นประมาณ 30,000 บาทต่อเดือน ซึ่งถือเป็นการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิตที่คุ้มค่า

การฟื้นฟูการเดินเอียง เดินลากขาไม่ได้เป็นไปไม่ได้ แต่มันต้องอาศัยความรู้ ความเข้าใจ และความพยายามอย่างต่อเนื่องในศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองที่เหมาะสม

การกลับมาเดินได้อย่างมั่นคง ไม่ใช่แค่การขยับขา แต่คือการกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพอีกครั้ง