เจาะลึก! ทำไม 3-6 เดือนแรก คือโอกาสทองของผู้ป่วย Stroke

Golden Period สำคัญจริงหรือ? มาทำความเข้าใจกันว่าทำไมการฟื้นฟูตั้งแต่เนิ่นๆ ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง จึงชี้ชะตาอนาคตของผู้ป่วย Stroke ได้

ทุกๆ 4 นาที มีคนไทย 1 คนต้องเผชิญกับโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke

ตัวเลขนี้สูงกว่าอุบัติเหตุรถยนต์เสียอีก

แต่สิ่งที่หลายคนมองข้าม คือช่วงเวลาสำคัญหลังเกิดเหตุการณ์วิกฤตนี้

มันถูกเรียกว่า 'Golden Period' 3-6 เดือนแรก

สมองเรียนรู้ได้ไม่หยุดนิ่ง: กุญแจสู่การฟื้นฟู

หลังจากเกิด Stroke สมองส่วนที่เสียหายไปแล้วไม่สามารถฟื้นกลับมาได้

แต่สมองส่วนอื่นๆ มีความสามารถที่น่าทึ่ง หรือที่เราเรียกว่า 'Neuroplasticity'

มันคือความสามารถของสมองในการจัดระเบียบโครงสร้างใหม่ สร้างเส้นทางประสาทใหม่ขึ้นมา เพื่อทดแทนการทำงานของส่วนที่เสียไป

งานวิจัยโดย Krakauer และคณะ ในปี 2012 ตีพิมพ์ในวารสาร Neuron ยืนยันว่า ความสามารถในการปรับตัวนี้สูงสุดในช่วงแรกหลังการบาดเจ็บ

สมองมนุษย์มีความยืดหยุ่นอย่างไม่น่าเชื่อ แต่โอกาสในการจัดระเบียบโครงสร้างใหม่นั้นมีหน้าต่างเวลาที่เหมาะสมที่สุด

ทำไม 3-6 เดือนแรกคือ 'โอกาสทอง'?

ช่วงเวลานี้คือ Window of Opportunity ที่สมองตอบสนองต่อการกระตุ้นและฝึกฝนได้ดีที่สุด

การฟื้นฟูที่เข้มข้นและต่อเนื่องในช่วงนี้ จะสามารถกระตุ้นกระบวนการ Neuroplasticity ได้อย่างเกิดประสิทธิภาพสูงสุด

งานวิจัย AVERT Trial (Early mobilisaton following Stroke) ตีพิมพ์ใน The Lancet ปี 2015 แสดงให้เห็นว่า การเริ่มกายภาพบำบัดอย่างรวดเร็วและเข้มข้นภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังเกิด Stroke ช่วยลดความพิการและเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวได้ดีกว่า

แม้ AVERT จะใช้คำว่า 'early mobilisation' แต่หลักการเดียวกันนี้ก็ขยายไปถึงช่วง 3-6 เดือนที่การฟื้นตัวยังอยู่ในช่วงเร่ง

กายภาพบำบัดที่เข้มข้น สร้างความต่างได้อย่างไร?

การฟื้นฟูไม่ได้หมายถึงแค่การขยับซ้ำๆ

แต่ต้องเป็นการฝึกที่กระตุ้นสมองให้เกิดการเรียนรู้ใหม่

ตามแนวทางของ Bernhardt และคณะ ใน Stroke ปี 2017 ระบุว่าการฟื้นฟูควรเน้นการทำกิจกรรมที่ซ้ำซาก เป็นเป้าหมาย และท้าทาย เพื่อให้สมองได้สร้างวงจรประสาทใหม่

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง Sanpiti เราเข้าใจหลักการนี้เป็นอย่างดี

ด้วยการจัดโปรแกรมกายภาพบำบัดเข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน พร้อมนักกายภาพบำบัด (PT) ดูแลแบบ 1:1 ควบคู่ไปกับผู้ช่วย

สิ่งนี้ทำให้ผู้ป่วยได้รับการกระตุ้นอย่างต่อเนื่องในช่วง Golden Period

ลงทุนกับเวลา สร้างอนาคตที่ดีกว่า

การรอคอยไม่ใช่คำตอบที่ดีสำหรับผู้ป่วย Stroke

ยิ่งเริ่มฟื้นฟูในศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองเร็วเท่าไหร่ โอกาสในการฟื้นตัวก็ยิ่งดีขึ้น

สถิติจาก American Heart Association/American Stroke Association (AHA/ASA) ชี้ให้เห็นว่า ผู้ป่วยที่ได้รับการฟื้นฟูอย่างเข้มข้นในช่วงแรก มีโอกาสกลับมาใช้ชีวิตได้เกือบปกติสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ

เหมือนกับที่ กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) ผู้ก่อตั้งศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ จาก ม.มหิดล ได้ย้ำเสมอว่า 'เวลาทุกนาทีมีค่าในการฟื้นฟู'

ด้วยประสบการณ์ดูแลผู้ป่วยกว่า 1,000 ครอบครัว และอัตราฟื้นฟูสำเร็จ 87% ใน 9 สาขาทั่วกรุงเทพ แสนปิติแสดงให้เห็นว่าการลงทุนในช่วง Golden Period ให้ผลลัพธ์ที่จับต้องได้

โดยมีราคาเริ่มต้นที่ 30,000 บาทต่อเดือน ที่เป็นไปได้เมื่อเทียบกับผลลัพธ์ที่ชีวิตใหม่ของผู้ป่วยจะได้รับ

การตัดสินใจเลือกศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองที่เหมาะสมและเริ่มกระบวนการให้เร็วที่สุด คือก้าวแรกสู่ชีวิตที่ดีขึ้นของผู้ป่วยและครอบครัว