หัวใจเต้นผิดจังหวะ: ระเบิดเวลาซ่อนคม ที่ทำให้เป็น Stroke 5 เท่า

AFib เป็นภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ที่เพิ่มความเสี่ยง Stroke ถึง 5 เท่า ภัยเงียบที่ต้องเฝ้าระวังและรับการรักษา รวมถึงการฟื้นฟูที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุก 15 วินาที มีคนเสียชีวิตจาก Stroke ทั่วโลก

ตัวเลขนี้แม้จะน่าตกใจ แต่ความจริงอีกด้านที่น่ากังวลไม่แพ้กัน คือ มีภัยเงียบที่ซ่อนอยู่ในตัวเราหลายคน ซึ่งเพิ่มโอกาสเป็น Stroke ได้สูงถึง 5 เท่า

นั่นคือภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือ Atrial Fibrillation (AFib หรือ AF) ที่เป็นสาเหตุเบื้องหลังของ Stroke ชนิดขาดเลือด 1 ใน 4 ทั่วโลก

AFib คืออะไร? ทำไมถึงอันตรายนัก?

AFib คือภาวะที่ห้องหัวใจส่วนบน หรือ Atria เต้นเร็วและผิดจังหวะ ไม่สม่ำเสมอ เหมือนกับการสั่นกระพือมากกว่าการบีบตัวปกติ

ลองนึกภาพเครื่องซักผ้าที่กำลังปั่นผ้าอย่างรุนแรงแทนที่จะหมุนเป็นจังหวะ นี่คือภาพที่เกิดขึ้นกับหัวใจที่มี AFib

ผลที่ตามมาคือ เลือดในห้องหัวใจส่วนบนจะไม่ถูกสูบฉีดออกไปอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้เลือดเกิดการคั่งและจับตัวกันเป็นลิ่มเลือด

ลิ่มเลือดเหล่านี้ เมื่อหลุดลอยไปตามกระแสเลือด ก็อาจไปอุดตันหลอดเลือดในสมอง ทำให้สมองขาดเลือด และเกิด Stroke ตามมาได้

งานวิจัยพบว่า AFib เป็นสาเหตุของ Stroke ราว 15-20% และเป็น Stroke ชนิดขาดเลือดที่มักรุนแรงกว่า Stroke จากสาเหตุอื่น (Hart et al., 2007, Annals of Internal Medicine)

ความรุนแรงนี้เป็นเพราะลิ่มเลือดที่เกิดจาก AFib มักมีขนาดใหญ่กว่า และมักไปอุดตันในหลอดเลือดขนาดใหญ่ของสมอง

AFib เพิ่มความเสี่ยง Stroke ได้ถึง 5 เท่า

หากคุณมี AFib คุณมีความเสี่ยงที่จะเป็น Stroke สูงกว่าคนทั่วไปถึง 5 เท่า

สถิติจาก American Heart Association (AHA) ระบุว่าผู้ป่วย AFib มีโอกาสเกิด Stroke มากกว่าคนทั่วไปที่ไม่เป็น AFib ประมาณ 5 เท่า

สิ่งสำคัญคือ ผู้ป่วย AFib จำนวนไม่น้อยไม่แสดงอาการ จนกว่าจะมีเหตุการณ์รุนแรง เช่น Stroke เกิดขึ้นแล้ว

ดังนั้น การวินิจฉัยและรักษา AFib ตั้งแต่เนิ่นๆ จึงเป็นหัวใจสำคัญในการป้องกัน Stroke (Kirchhof et al., 2016, European Heart Journal)

ใครบ้างที่เสี่ยง AFib?

ความเสี่ยงของ AFib เพิ่มขึ้นตามอายุ

ผู้ที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป มีความเสี่ยงสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แต่ก็สามารถเกิดได้ในคนอายุน้อยกว่าได้เช่นกัน หากมีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ

ปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ ได้แก่ โรคความดันโลหิตสูง, โรคเบาหวาน, โรคอ้วน, โรคหัวใจขาดเลือด, ภาวะหัวใจล้มเหลว, โรคต่อมไทรอยด์เป็นพิษ, การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

ผู้มีประวัติครอบครัวเป็น AFib ก็มีความเสี่ยงสูงขึ้นเช่นกัน

เมื่อเป็น Stroke จาก AFib แล้ว ต้องฟื้นฟูอย่างไร?

หากเกิด Stroke จาก AFib แล้ว การฟื้นฟูสมรรถภาพเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง

ผู้ป่วยจะต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด ทั้งการควบคุมปัจจัยเสี่ยงของ AFib ต่อไป และการฟื้นฟูร่างกายที่เสียหายจาก Stroke

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ ซึ่งมี 9 สาขาในกรุงเทพฯ และดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 5,000 ครอบครัว ด้วยประสบการณ์กว่า 10 ปี

เราเน้นการฟื้นฟูกายภาพบำบัดเข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน โดยนักกายภาพบำบัด (PT) แบบ 1:1 พร้อมผู้ช่วย เพื่อให้เกิดการฟื้นตัวอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

หลักการสำคัญคือ การฟื้นฟูที่เริ่มต้นโดยเร็วที่สุด หลังจากพ้นภาวะวิกฤติ และต่อเนื่องอย่างสม่ำเสมอ

กายภาพบำบัดที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง จะช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด ลดภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มคุณภาพชีวิต

ราคาเริ่มต้นที่ประมาณ 30,000 บาทต่อเดือน ซึ่งเป็นการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว

สัญญาณเตือนของ AFib ที่ควรรู้

บางคนอาจไม่มีอาการ แต่บางคนอาจรู้สึกถึงอาการเหล่านี้:

หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ หรือใจสั่น, หายใจถี่, เหนื่อยง่ายผิดปกติ, เจ็บหน้าอก, เวียนศีรษะ, อ่อนแรง

หากคุณมีอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย

การป้องกันที่ดีที่สุด

การป้องกัน AFib หรือการควบคุมเมื่อเป็นแล้ว มีส่วนสำคัญในการลดความเสี่ยง Stroke

ประกอบด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น ทานอาหารสุขภาพ, ออกกำลังกายสม่ำเสมอ, ควบคุมน้ำหนัก, งดสุราและบุหรี่, ตลอดจนการรักษาโรคประจำตัวต่างๆ

และการใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

ถึงแม้ Atrial Fibrillation จะเป็นภัยเงียบที่เพิ่มความเสี่ยง Stroke ได้อย่างน่าตกใจ

แต่ด้วยความเข้าใจ การวินิจฉัยแต่เนิ่นๆ และการจัดการดูแลรักษาที่เหมาะสม ทั้งการป้องกันและการฟื้นฟูผู้ป่วย Stroke ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากผู้เชี่ยวชาญอย่าง กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) จาก มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งแสนปิติ

ชีวิตหลัง Stroke ก็ยังมีทางกลับมาสดใสได้อีกครั้ง