สโตรกแล้วล้ม: วิกฤตที่มองข้าม! เกือบ 73% ต้องเจอใน 1 ปี

รู้หรือไม่? ผู้ป่วย Stroke กว่า 73% ต้องเผชิญกับการหกล้มซ้ำใน 1 ปีหลังออกจากโรงพยาบาล นี่คือปัญหาใหญ่ที่ ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ ให้ความสำคัญ

ทุกวันนี้ มีคนไทยจำนวนมากต้องใช้ชีวิตอยู่กับผลพวงของโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke

แต่รู้หรือไม่ว่า หลังจากการรักษาพยาบาลจนอาการพ้นขีดอันตราย และกลับไปใช้ชีวิตที่บ้านได้ มีอีกหนึ่ง 'วิกฤต' ที่ผู้ป่วยส่วนใหญ่ต้องเผชิญ

นั่นคือ 'การหกล้ม' ครับ

งานวิจัยพบว่า ผู้ป่วย Stroke มากถึง 73% มีโอกาสหกล้มอย่างน้อยหนึ่งครั้งภายในหนึ่งปีหลังออกจากโรงพยาบาล

ไม่ใช่แค่เรื่องบาดเจ็บ แต่การล้มแต่ละครั้งคือการถอยหลังของการฟื้นฟู และอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรง

ทำไมผู้ป่วย Stroke ถึงล้มง่ายกว่าคนทั่วไป?

ปัญหาการหกล้มในผู้ป่วย Stroke ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่มีหลายปัจจัยที่มาบรรจบกัน

หนึ่งในสาเหตุหลักคือ 'ความบกพร่องของสมดุลและการควบคุมการเคลื่อนไหว' ที่เกิดขึ้นหลังสมองถูกทำลาย

งานวิจัยของ Weerdesteyn และคณะในปี 2008 ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Stroke ชี้ให้เห็นว่า ผู้ป่วย Stroke มักมีปัญหาเรื่องการทรงตัว ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และการรับรู้ตำแหน่งของร่างกายที่ผิดปกติไป

นอกจากนี้ ความอ่อนแรงของกล้ามเนื้อซีกใดซีกหนึ่ง การมองเห็นที่บกพร่อง การรับรู้ความรู้สึกที่ลดลง และแม้แต่การใช้ยาบางชนิด ก็ล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงที่เพิ่มโอกาสหกล้ม

บางคนอาจมีภาวะร่วมอื่นๆ เช่น กระดูกพรุน ซึ่งจะยิ่งเพิ่มความรุนแรงของการบาดเจ็บเมื่อเกิดการล้ม

ผลกระทบจากการหกล้ม: ไม่ใช่แค่เจ็บตัว

การหกล้มในผู้ป่วย Stroke มีผลกระทบที่ซับซ้อนกว่าที่คิด

แน่นอนว่า การบาดเจ็บทางกายภาพเป็นสิ่งที่เห็นได้ชัด เช่น กระดูกหัก (โดยเฉพาะกระดูกสะโพก) แผลฟกช้ำ หรือบาดแผลฉีกขาด

แต่ผลกระทบที่ซ่อนอยู่ คือ 'ความกลัวการหกล้มซ้ำ' (fear of falling)

ความกลัวนี้ ทำให้ผู้ป่วยลดกิจกรรมประจำวันลง ซึ่งส่งผลให้กล้ามเนื้ออ่อนแรงลงไปอีก และวงจรนี้ก็ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงในการหกล้มในอนาคต

ท้ายที่สุด สิ่งที่ควรฟื้นฟูได้ ก็อาจหยุดชะงัก หรือแย่ลงกว่าเดิม

แนวทางป้องกัน: ลงทุนกับการฟื้นฟูที่ถูกจุด

ข่าวดีคือ การหกล้มสามารถป้องกันได้ ด้วยการฟื้นฟูที่เหมาะสมและจริงจัง

งานวิจัยแบบ Cochrane Review โดย Batchelor และคณะในปี 2012 ได้สรุปว่า การฝึกกายภาพบำบัดที่เน้นการทรงตัวและการเดิน เป็นกุญแจสำคัญในการลดความเสี่ยงของการหกล้ม

หัวใจสำคัญคือ การประเมินความเสี่ยงอย่างละเอียด และการออกแบบโปรแกรมการฟื้นฟูเฉพาะบุคคล

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองอย่าง แสนปิติ จะมีการประเมินอย่างเป็นระบบ เพื่อดูว่าผู้ป่วยมีความเสี่ยงต่อการหกล้มแค่ไหน และมีจุดอ่อนตรงไหนที่ต้องแก้ไข

จากนั้น จะมีการฝึกที่เน้นการเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ เพิ่มความสามารถในการทรงตัว และฝึกการเดินในสภาพแวดล้อมที่หลากหลาย

รวมถึงการปรับปรุงสภาพแวดล้อมภายในบ้านให้ปลอดภัย ลดสิ่งกีดขวาง และมีอุปกรณ์ช่วยเหลือที่จำเป็น

การฝึกกายภาพบำบัดเข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน โดยนักกายภาพบำบัดแบบ 1:1 พร้อมผู้ช่วย ถือเป็นมาตรฐานการฟื้นฟูที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองชั้นนำนำมาใช้

กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) ผู้ก่อตั้งศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ จาก ม.มหิดล ผู้ดูแลผู้ป่วยกว่า 5,000 ครอบครัวตลอด 10 ปีที่ผ่านมา ย้ำเสมอว่า การป้องกันการหกล้มคือหนึ่งในเป้าหมายสูงสุดของการฟื้นฟู

เพราะการที่ผู้ป่วยกลับไปล้มซ้ำ ไม่ใช่แค่เจ็บตัว แต่ยังทำลายกำลังใจและคุณภาพชีวิตอย่างรุนแรง

ลงทุนวันนี้ เพื่อไม่ให้ล้มในวันหน้า

การฟื้นฟูหลัง Stroke ไม่ใช่แค่การกลับมาเดินได้ แต่คือการกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปลอดภัยและมีคุณภาพ

การลงทุนกับการฟื้นฟูที่ถูกหลัก ถูกคน และถูกที่ จึงเป็นสิ่งสำคัญมาก

ผู้ป่วยและครอบครัวไม่ควรมองข้ามความเสี่ยงของการหกล้ม เพราะมันคือ 'วิกฤต' ที่ป้องกันได้ และควรได้รับการดูแลอย่างจริงจัง

การเลือกศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองที่มีความเชี่ยวชาญ มีประสบการณ์ และมีโปรแกรมที่เหมาะสม เป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด เพื่อให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นคง ไม่ต้องเผชิญกับความกลัวว่าจะล้มอีกต่อไป

ที่แสนปิติ มี 9 สาขาในกรุงเทพฯ ดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 5,000 ครอบครัว ด้วยประสบการณ์กว่า 10 ปี

การลงทุนกับการฟื้นฟูในวันนี้ คือการลงทุนใน 'คุณภาพชีวิต' ที่ยั่งยืนสำหรับวันข้างหน้า