ปวดไหล่หลัง Stroke: ปัญหาเรื้อรังที่ 70% ของผู้ป่วยต้องเจอ

ปวดไหล่หลัง Stroke เป็นปัญหาที่ผู้ป่วยต้องเผชิญบ่อยครั้ง ทำความเข้าใจสาเหตุและการป้องกันได้ที่นี่ เพื่อการฟื้นฟูที่ดีขึ้นที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุกๆ 10 คนที่ป่วยด้วยภาวะหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke มีถึง 7 คนต้องเผชิญกับ 'อาการปวดไหล่' หลังการรักษา

ตัวเลขนี้ไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะมันส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต และขัดขวางการฟื้นฟูที่สำคัญของผู้ป่วยอย่างมาก

ทำไมอาการปวดไหล่นี้ถึงเป็นปัญหาสากล และเราจะรับมือกับมันได้อย่างไร? บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจ

เมื่อไหล่ 'หลุด' หรือ 'อ่อนแรง' หลัง Stroke

หลังจากการเกิด Stroke สมองส่วนที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของแขนและไหล่มักจะได้รับความเสียหาย

ผลที่ตามมาคือ กล้ามเนื้อบริเวณไหล่จะอ่อนแรงหรือเป็นอัมพาต ส่งผลให้ความมั่นคงของข้อไหล่ลดลงอย่างเห็นได้ชัด

นี่คือสาเหตุหลักที่นำไปสู่ภาวะ 'ไหล่หลุดกึ่งหนึ่ง' (Shoulder Subluxation) ที่ผู้ป่วยมักจะประสบ

งานวิจัยของ Adey-Wakeling และคณะ ในปี 2015 ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Stroke ระบุว่า Shoulder Subluxation เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดอาการปวดไหล่หลัง Stroke

ภาวะนี้ไม่ใช่แค่การเคลื่อนที่ของกระดูก แต่ยังรวมถึงการยืดตัวของเอ็นและเนื้อเยื่อรอบๆ ข้อไหล่ ซึ่งทำให้เกิดความไม่มั่นคงและความเจ็บปวด

อาการเกร็ง...ศัตรูเงียบของไหล่

อีกหนึ่งสาเหตุสำคัญคือ 'ภาวะกล้ามเนื้อเกร็ง' (Spasticity) ซึ่งมักเกิดขึ้นกับกล้ามเนื้อในผู้ป่วย Stroke

กล้ามเนื้อรอบข้อไหล่ เช่น กล้ามเนื้อต้นแขนด้านใน (Biceps) หรือกล้ามเนื้อหน้าอก (Pectoralis) สามารถเกร็งค้างได้

เมื่อกล้ามเนื้อเหล่านี้เกร็ง มันจะดึงรั้งข้อไหล่ให้อยู่ในท่าที่ไม่ปกติ สร้างแรงกดดัน และนำไปสู่อาการปวดเรื้อรัง

Lindgren และคณะ (2007) ได้ศึกษาในวารสาร Stroke และพบความสัมพันธ์ที่ชัดเจนระหว่าง Spasticity และอาการปวดไหล่ในผู้ป่วย Stroke

เมื่อไหล่ 'ติด' หรือ 'ขยับไม่ได้'

หากผู้ป่วยไม่ได้เคลื่อนไหวแขนและไหล่เป็นเวลานาน หรือการฟื้นฟูไม่เพียงพอ อาจเกิด 'ข้อไหล่ติด' (Frozen Shoulder หรือ Contracture) ขึ้นได้

ในภาวะนี้ เนื้อเยื่อรอบข้อไหล่จะหนาตัวและหดรั้ง ทำให้การเคลื่อนไหวของไหล่ถูกจำกัดอย่างมาก และเกิดอาการปวดอย่างรุนแรง

ภาวะนี้ไม่เพียงทำให้ผู้ป่วยใช้แขนลำบาก แต่ยังส่งผลต่อการทำกิจวัตรประจำวันและคุณภาพชีวิตโดยรวม

ป้องกันดีกว่าแก้: แนวทางสำคัญในการดูแลไหล่หลัง Stroke

การป้องกันอาการปวดไหล่หลัง Stroke เริ่มต้นได้ทันที และต้องทำอย่างสม่ำเสมอ

1. จัดท่าทางที่ถูกต้อง: การจัดท่านอน ท่านั่ง ให้แขนอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง เพื่อลดแรงดึงที่ข้อไหล่ เป็นสิ่งสำคัญตั้งแต่เริ่มแรก

การใช้หมอนรองแขน หรืออุปกรณ์พยุงแขนที่เหมาะสม จะช่วยพยุงข้อไหล่ไม่ให้เกิดภาวะไหล่หลุดกึ่งหนึ่ง

2. เคลื่อนไหวอย่างสม่ำเสมอ: การทำกายภาพบำบัดแบบ Passive Range of Motion (PROM) หรือการเคลื่อนไหวข้อต่อโดยผู้อื่นช่วยทำ

เพื่อป้องกันข้อไหล่ติด และคงความยืดหยุ่นของข้อต่อและกล้ามเนื้อ

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ นักกายภาพบำบัดจะดูแลเรื่องนี้อย่างใกล้ชิด และจัดโปรแกรมตามความเหมาะสม

3. บริหารกล้ามเนื้อ: เมื่อผู้ป่วยเริ่มมีกำลังกล้ามเนื้อเพียงพอ การบริหารกล้ามเนื้อรอบข้อไหล่จะช่วยเพิ่มความแข็งแรงและความมั่นคง

นักกายภาพบำบัดจะแนะนำท่าออกกำลังกายที่เหมาะสม เพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อ rotator cuff และกล้ามเนื้ออื่นๆ

4. ควบคุมภาวะเกร็ง: การใช้ยาคลายกล้ามเนื้อ, การฉีดโบท็อกซ์ (Botulinum toxin) หรือการใช้เทคนิคทางกายภาพบำบัด เพื่อลดภาวะกล้ามเนื้อเกร็ง

ซึ่งจะช่วยลดแรงดึงรั้งที่ข้อไหล่ และลดอาการปวดลงได้

ทำไมการฟื้นฟูแบบเข้มข้นถึงสำคัญ?

การฟื้นฟูอาการปวดไหล่หลัง Stroke ไม่สามารถทำแบบครึ่งๆ กลางๆ ได้

ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง ที่มีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญ จึงเป็นคำตอบ

อย่างที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ (Sanpiti) ที่ดูแลผู้ป่วยมาแล้วกว่า 5,000 ครอบครัว มีประสบการณ์กว่า 10 ปี ด้วย 9 สาขาในกรุงเทพ

เราใช้แนวทางกายภาพบำบัดเข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน โดยนักกายภาพบำบัด 1:1 พร้อมผู้ช่วย เพื่อให้การฟื้นฟูมีประสิทธิภาพสูงสุด

เพราะ กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (ใบอนุญาต กภ.9032) ผู้ก่อตั้งศูนย์แสนปิติ จาก ม.มหิดล เข้าใจดีว่าเวลาทุกนาทีมีค่าต่อการฟื้นฟู

บทสรุป: ไม่ต้องทนกับความเจ็บปวด

อาการปวดไหล่หลัง Stroke ไม่ใช่ชะตากรรมที่ต้องยอมรับ

ด้วยความเข้าใจในสาเหตุและการฟื้นฟูที่ถูกต้อง ผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ดีขึ้น และลดความเจ็บปวดลงได้อย่างมีนัยสำคัญ

การเลือกศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมองที่มีคุณภาพ ด้วยราคาเริ่มต้น 30,000 บาทต่อเดือน ก็ถือเป็นการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างแท้จริง