ความดันสูง: ภัยเงียบเบอร์ 1 สู่ Stroke รู้ตัวเลขไหนถึงอันตราย?

ความดันสูงเป็นสาเหตุหลักของ Stroke. มาดูกันว่าตัวเลขไหนที่ถือว่าอันตราย และสำคัญอย่างไรต่อการฟื้นฟูที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง.

ทุก 4 นาที มีคนไทยเสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke 1 คน

ตัวเลขนี้ไม่ได้มาจากการคาดเดา แต่เป็นสถิติที่น่าตกใจจากกระทรวงสาธารณสุข และสาเหตุเบื้องหลังอันดับ 1 ของ Stroke คือ 'ความดันโลหิตสูง' หรือ Hypertension นั่นเอง

ทำไมความดันสูงถึงเป็นฆาตกรเงียบ?

ลองนึกภาพท่อน้ำที่ต้องรับแรงดันตลอดเวลา

ถ้าแรงดันสูงเกินไป ผนังท่อก็ย่อมเสื่อมสภาพ แตก หรืออุดตันได้ง่าย

หลอดเลือดสมองของเราก็ไม่ต่างกัน

ความดันสูงเรื้อรังทำให้หลอดเลือดแข็งตัว ตีบแคบ หรือเปราะบางลง เพิ่มความเสี่ยงทั้ง Stroke ชนิดขาดเลือด (Ischemic Stroke) และชนิดเลือดออกในสมอง (Hemorrhagic Stroke) อย่างมหาศาล

ตัวเลขเท่าไหร่ ถึงเรียกว่า 'ความดันสูง'?

สหพันธ์โรคหัวใจโลก (World Heart Federation) ระบุว่า ความดันโลหิตปกติควรอยู่ที่น้อยกว่า 120/80 มิลลิเมตรปรอท

หากตัวเลขสูงขึ้นไปเรื่อยๆ นี่คือสัญญาณเตือนที่ต้องใส่ใจ

คำจำกัดความของความดันโลหิตสูง ได้ถูกปรับให้เข้มงวดขึ้นเรื่อยๆ เพื่อให้คนเริ่มระวังตัวเร็วขึ้น

AHA/ACC บอกว่าตัวเลขไหนคือ New Normal?

แนวทางการรักษาความดันโลหิตสูงของสมาคมโรคหัวใจอเมริกันและวิทยาลัยแพทย์โรคหัวใจอเมริกัน (AHA/ACC Guidelines) ปี 2018 ที่จัดทำโดย Whelton et al. ได้มีการปรับคำนิยามที่สำคัญ

พวกเขาให้น้ำหนักกับหลักฐานใหม่ๆ ที่แสดงให้เห็นว่า แม้ความดันจะไม่สูงมาก ก็เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดได้

โดยแบ่งระดับความดันโลหิตดังนี้:

- ปกติ: น้อยกว่า 120/80 มม.ปรอท

- ความดันโลหิตสูงระดับเฝ้าระวัง (Elevated BP): systolic 120-129 และ diastolic น้อยกว่า 80 มม.ปรอท

- ความดันโลหิตสูงระยะที่ 1 (Stage 1 Hypertension): systolic 130-139 หรือ diastolic 80-89 มม.ปรอท

- ความดันโลหิตสูงระยะที่ 2 (Stage 2 Hypertension): systolic ตั้งแต่ 140 ขึ้นไป หรือ diastolic ตั้งแต่ 90 ขึ้นไป มม.ปรอท

นี่หมายความว่า คุณต้องเริ่มเฝ้าระวังและปรับพฤติกรรมตั้งแต่ความดันเริ่มเข้าสู่โซน Elevated BP แล้ว

เป้าหมายใหม่: ลงให้ต่ำกว่า 130/80 คือดีที่สุด?

หนึ่งในงานวิจัยสำคัญที่เปลี่ยนมุมมองการรักษาความดันโลหิตคือ SPRINT Trial (Systolic Blood Pressure Intervention Trial) ซึ่งตีพิมพ์ใน New England Journal of Medicine (NEJM) ปี 2015

งานวิจัยนี้ศึกษาผลของการควบคุมความดันโลหิตตัวบน (systolic) ให้ต่ำกว่า 120 มม.ปรอท เทียบกับการควบคุมที่น้อยกว่า 140 มม.ปรอท ในผู้ใหญ่ที่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด

ผลลัพธ์คือ กลุ่มที่ควบคุมความดันให้ต่ำกว่า 120 มม.ปรอท มีความเสี่ยงต่อเหตุการณ์ของโรคหัวใจและหลอดเลือด เช่น หัวใจวาย Stroke หรือเสียชีวิตจากโรคเหล่านี้ ลดลงอย่างมีนัยสำคัญถึง 25% และลดความเสี่ยงการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุลง 27%

SPRINT Trial ชี้ชัดว่า 'ยิ่งคุมความดันให้ต่ำ ยิ่งลดความเสี่ยง' แต่ก็ต้องพิจารณาอาการข้างเคียงและภาวะสุขภาพของแต่ละบุคคลร่วมด้วย

เมื่อเป็น Stroke แล้ว… ความดันยังสำคัญไหม?

สำคัญมาก! ผู้ป่วยที่เคยเป็น Stroke มักมีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นซ้ำ หากไม่ควบคุมความดันโลหิตให้ดี

การควบคุมความดันโลหิตอย่างเคร่งครัดช่วยลดความเสี่ยง Stroke ซ้ำได้ถึง 30-40%

นอกจากยาแล้ว การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น ลดเค็ม ออกกำลังกาย งดแอลกอฮอล์และบุหรี่ เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง

บทบาทของศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ เราไม่ได้มุ่งเน้นแค่การฟื้นฟูร่างกายหลัง Stroke เท่านั้น แต่ยังให้ความสำคัญกับการป้องกันการเกิดซ้ำอย่างครบวงจร

ทีมผู้เชี่ยวชาญจะดูแลผู้ป่วยกว่า 5,000 ครอบครัว ที่ได้ผ่านประสบการณ์กับเรามานานกว่า 10 ปี

โดยนักกายภาพบำบัดวิชาชีพที่มีประสบการณ์สูง อย่าง กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล (กภ.9032) จาก ม.มหิดล จะเข้ามาดูแลอย่างใกล้ชิด

เรามีโปรแกรมการฟื้นฟูที่เข้มข้น 2-3 เซสชันต่อวัน โดยมีนักกายภาพบำบัด 1 ต่อ 1 พร้อมผู้ช่วย ซึ่งดูแลทั้งกายภาพบำบัดโดยตรง และให้ความรู้เรื่องการดูแลสุขภาพเพื่อควบคุมความดันโลหิต

การให้คำแนะนำเรื่องโภชนาการ การจัดการความเครียด และการปรับพฤติกรรมเพื่อลดความเสี่ยง Stroke ซ้ำ ถือเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลแบบองค์รวมที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ ทั้ง 9 สาขาในกรุงเทพฯ

ด้วยราคาเริ่มต้น 30,000 บาท/เดือน คุณจะได้รับการดูแลเพื่อให้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพที่สุด

Insight: ความดันสูงไม่ใช่แค่ตัวเลข

มันคือภาษากายที่หลอดเลือดกำลังบอกถึงความอ่อนล้า

การเข้าใจตัวเลขความดันและลงมือทำอย่างจริงจัง ไม่ใช่แค่การกินยา แต่เป็นการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต คือการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดเพื่อป้องกัน Stroke

เพราะการป้องกัน ย่อมดีกว่าการเสียใจภายหลังเสมอ.