ความดันสูง: ตัวเลขไหนอันตราย? หายนะเงียบที่พรากชีวิตสมอง!

เมื่อความดันโลหิตสูงคือมหันตภัยอันดับ 1 ของ Stroke รู้ตัวเลขไหนถึงอันตราย เพื่อหลีกเลี่ยงการมาถึง ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง

ทุกๆ 4 วินาที มีผู้เสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke ทั่วโลก

ตัวเลขนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เกิดจากปัจจัยเสี่ยงมากมาย และหนึ่งในนั้นที่โดดเด่นที่สุดคือ ‘ความดันโลหิตสูง’ หรือ Hypertension

มันคือฆาตกรเงียบที่ซุ่มรอจังหวะทำร้ายอวัยวะสำคัญอย่างสมอง พรากการเคลื่อนไหว พรากความทรงจำ และอาจพรากแม้กระทั่งชีวิต

ทำไมความดันสูงถึงเป็นเบอร์ 1 ของ Stroke?

ลองนึกภาพท่อน้ำที่ต้องรับแรงดันสูงตลอดเวลา ท่อนั้นจะเสื่อมสภาพเร็วขึ้น มีรอยแตก หรือแม้กระทั่งแตกทะลุ

หลอดเลือดสมองก็เช่นกัน เมื่อความดันโลหิตสูงอย่างต่อเนื่อง มันจะทำลายผนังหลอดเลือด ทำให้เกิดทั้งภาวะหลอดเลือดสมองตีบ (ischemic stroke) และหลอดเลือดสมองแตก (hemorrhagic stroke)

ไม่แปลกใจเลยว่าทำไมองค์การอนามัยโลก (WHO) จึงระบุว่าความดันโลหิตสูงเป็นปัจจัยเสี่ยงอันดับหนึ่งของการเกิด Stroke ทั่วโลก

ตัวเลขไหนที่เรียกว่า ‘อันตราย’?

เคยได้ยินตัวเลข 140/90 mmHg ใช่ไหม? นั่นคือเกณฑ์มาตรฐานทั่วไปที่หลายคนรู้จักว่าเป็น 'ความดันโลหิตสูง'

แต่รู้หรือไม่ว่างานวิจัยล่าสุดได้ชี้ให้เห็นว่า ตัวเลขที่สามารถลดความเสี่ยงลงได้อีกอาจต่ำกว่านั้น

The SPRINT Trial ตีพิมพ์ใน New England Journal of Medicine (NEJM) ในปี 2015 ได้ทำการศึกษาในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด

ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า การควบคุมความดันโลหิตตัวบน (Systolic Blood Pressure, SBP) ให้ต่ำกว่า 120 mmHg (เป้าหมาย 120 mmHg) เทียบกับการควบคุม SBP ให้ต่ำกว่า 140 mmHg (เป้าหมาย 140 mmHg) สามารถลดอัตราการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดที่สำคัญ รวมถึง Stroke ได้อย่างมีนัยสำคัญ

เป้าหมายการรักษา SBP ที่ 120 mmHg ลดอัตราการเกิดโรคหลอดเลือดสมองได้ถึง 33% เมื่อเทียบกับเป้าหมาย 140 mmHg ในกลุ่มความเสี่ยงสูง (SPRINT Trial, NEJM 2015)

ซึ่งสอดคล้องกับแนวปฏิบัติ (Guidelines) ของ American Heart Association (AHA) และ American College of Cardiology (ACC) ปี 2018 ที่จัดหมวดหมู่ความดันโลหิตสูงออกเป็นระดับต่างๆ อย่างละเอียด

เกณฑ์ความดันโลหิตตาม AHA/ACC Guidelines 2018 โดย Whelton et al.

Normal: SBP < 120 mmHg และ DBP < 80 mmHg

Elevated: SBP 120-129 mmHg และ DBP < 80 mmHg

High Blood Pressure (Hypertension) Stage 1: SBP 130-139 mmHg หรือ DBP 80-89 mmHg

High Blood Pressure (Hypertension) Stage 2: SBP ≥ 140 mmHg หรือ DBP ≥ 90 mmHg

จะเห็นได้ว่าแม้ SBP 130-139 mmHg ก็ถูกจัดเป็น Hypertension Stage 1 แล้ว ซึ่งหมายความว่าความเสี่ยงเริ่มเพิ่มขึ้นแล้ว

ถ้าสูงแล้ว... จะแก้ไขอย่างไร?

การควบคุมความดันโลหิตเป็นเรื่องสำคัญอันดับแรก ในแง่ของการป้องกัน Stroke และการลดความเสี่ยง Stroke ซ้ำ

เริ่มต้นจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น ลดเค็ม, ออกกำลังกายสม่ำเสมอ, ลดน้ำหนัก, งดเหล้า งดบุหรี่

หากปรับแล้วยังไม่ดีขึ้น การใช้ยาลดความดันภายใต้คำแนะนำของแพทย์เป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง

การเข้าใจตัวเลขความดันโลหิตของตัวเองอย่างสม่ำเสมอ เป็นเหมือนการรู้เท่าทันศัตรู

เมื่อสายไป...ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง คือทางออก

น่าเสียดายที่หลายคนยังไม่ให้ความสำคัญกับความดันโลหิตสูง จนกระทั่งเกิดเหตุการณ์ร้ายแรงอย่าง Stroke

เมื่อถึงจุดนั้น การฟื้นฟูคือขั้นตอนสำคัญในการกลับมาใช้ชีวิตได้อีกครั้ง

ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง แสนปิติ ซึ่งมี experience กว่า 10 ปี และดูแลผู้ป่วยกว่า 5,000 ครอบครัว ด้วย 9 สาขาทั่วกรุงเทพฯ เข้าใจดีว่าการฟื้นฟูต้องเข้มข้นและต่อเนื่อง

ที่นี่ เราเน้นการทำกายภาพบำบัดแบบ 1:1 กับนักกายภาพ (PT) ที่มีใบอนุญาต (เช่น กภ. กุลฐิณี กลิ่นพูล กภ.9032 จาก ม.มหิดล ผู้ก่อตั้ง) และผู้ช่วย ซึ่งอาจมีการฟื้นฟูถึง 2-3 เซสชันต่อวัน เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุด

ค่าใช้จ่ายเริ่มต้นเพียง 30,000 บาทต่อเดือน เทียบกับคุณภาพการฟื้นฟูเข้มข้นที่ผู้ป่วยได้รับ ถือเป็นการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิต

Insight: อย่าให้ 'ความเงียบ' พรากทุกสิ่งไป

ความดันโลหิตสูงเป็น 'มหันตภัยเงียบ' ที่ไม่มีอาการบ่งชี้ชัดเจนในช่วงแรก

การวัดความดันโลหิตเป็นประจำ เปรียบเสมือนการติดตั้ง ‘ระบบเตือนภัยล่วงหน้า’ ที่ช่วยให้คุณป้องกัน Stroke ได้ก่อนที่จะสายเกินไป

อย่ารอจนต้องมาพบกันที่ศูนย์ฟื้นฟูหลอดเลือดสมอง ลงทุนในสุขภาพเชิงป้องกันตั้งแต่วันนี้ ดีกว่าต้องมาฟื้นฟูเมื่อทุกอย่างพังทลาย